Antidumpingheffing op Chinese zonnepanelen op grote schaal ontdoken

Het ontduiken van de Europese importheffingen op Chinese zonnepanelen heeft een structureel karakter. Dit beeld wordt opnieuw gevestigd omdat de Nederlandse douaneautoriteiten nog altijd naheffingen versturen en tientallen (buitenlandse) importeurs in onderzoek heben. Naheffingen van enkele miljoenen per geval leiden tot nieuwe faillissementen. Deze zomer is Sunrich, de europese vestiging van het zeer courante merk Sunrise, door een Duitse rechtbank failliet verklaard. Met het wegvallen van de importeur is er geen partij meer die productaansprakelijk is voor de Sunrise zonnepanelen.

De vraag naar zonnepanelen uit Azië gaat in 2015 volop door. Tot 1 augustus 2015 is er in Rotterdam voor een waarde van 780 miljoen euro aan zonnepanelen ingevoerd, zo meldt het Ministerie van Financiën. Belangrijkste exportlanden zijn China (479 miljoen, 61 procent van totaal), Taiwan (114,9 miljoen euro, 15% procent van totaal) en Singapore (70 miljoen euro, 9 procent van totaal). Over dezelfde periode in 2014 was deze importwaarde iets hoger met ruim 904 miljoen euro. De antidumpmaatregelen vanuit de Europese Commissie zijn in de loop van 2013 van kracht geworden. In principe golden deze maatregelen voor twee jaar, maar nu EU Prosun bij de Europese Commissie de maatregelen wil laten evalueren, zullen de antidumping-en antisubsidiemaatregelen tot begin 2017 gelden. Elke fabrikant die níet valt onder de ‘joint undertaking’ tussen de Europese Commissie en China, draagt maximaal 64,9 procent aan antidumpheffingen af, mits het land van herkomst van de zonnepanelen China is.

Ontduiking

‘Het financiële verschil tussen niet of wel afdragen van importheffingen werkt misbruik in de hand.’ Aan het woord is Jikke Biermasz, werkzaam als advocate bij Kneppelhout & Korthals en gespecialiseerd in het douanerecht. Kees Bouwmeester, belastingadviseur en senior associate bij Loyens & Loeff, voegt toe: ‘Er is kaf onder het koren in de zonne-energiebranche. Zonnepanelen werden ver onder de kostprijs gemaakt, dus er zijn genoeg gelukszoekers in deze branche.’ Dat importheffingen hoogstwaarschijnlijk ontdoken worden, blijkt uit nieuwe informatie van de Nederlandse Douane. Een woordvoerder: ‘Aan tientallen importeurs zijn er naheffingen verstuurd en nog tientallen dossiers zijn in onderzoek, die nog tot naheffing kunnen leiden. Ook hebben we momenteel beslag gelegd op 47.000 zonnepanelen.’ De woordvoerder benadrukt dat er voor ‘tientallen miljoenen euro’s aan naheffingen is geïnd en dat er nog voor tientallen miljoenen euro’s aan niet betaalde naheffingen openstaan’. Reden van de naheffingen is dat de panelen in China gefabriceerd zijn, maar met een ander land van herkomst zijn verscheept.

Failliet

De antidumpmaatregelen hebben er sinds 2013 ook toe geleid dat er steeds meer nieuwe en kleinere (Chinese) merken in Rotterdam worden ingevoerd. Voor de maatregelen van de Europese Commissie waren merken zoals ZN Shine, Simax, Amerisolar en Sunrise vrijwel non-existent. Nu er begin dit jaar duidelijke tekenen waren van grootschalige omzeiling van de joint undertaking en ontduiking van importtaksen, lijkt de Europese Commissie strenger op te treden. Na Renesola, Canadian Solar en ET Solar, is nu ook het courante merk ZN Shine door de Europese Commissie uit de joint undertaking gezet. ZN Shine liet haar modules door ‘gelieerde bedrijven’ in China produceren en via een omleiding naar Europa verschepen. ZN Shine geldt binnen Nederland als een zeer courant merk, dat door diverse partijen en inkoopcollectieven is aangeboden. De merken Simax en Sunrise, beide geen onderdeel van de joint undertaking, hebben sinds eind 2013 met respectievelijk Simax Green New Energy en Sunrich importkanalen in Europa geopend. Eind juli dit jaar werd bekend dat GmbH Sunrich failliet is verklaard door een Duitse rechtbank. Sunrich gold als de offi ciële Europese vestiging – en daarmee importeur – van het zeer courante merk Sunrise, dat nog steeds door tientallen partijen in Nederland wordt aangeboden. De reden van het faillissement is niet bekend. De redactie van Solar Magazine heeft achterhaald dat de importactiviteiten van Sunrich via twee andere firma’s – het Duitse Rich Power Tech GmbH en het Nederlandse (!) SRS Power BV – daags na het faillissement al weer zijn voortgezet. De laatstgenoemde vennootschap, al in januari 2014 ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, heeft haar BV laten registreren bij het trustkantoor Vistra, dat opereert vanuit Schiphol. Uit het handelsregister blijkt het formele bezoekadres echter in Hongkong te liggen en telt SRS Power één bestuurder die tevens aandeelhouder is. Dat SRS Power een bestuurder heeft aangesteld buiten Europa, zodat deze buiten schot kan blijven van de Europese autoriteiten, is een veelgebruikt patroon bij zogenaamde plof-bv’s.

Naheffingen

Het is onbekend of Sunrich, dat primair via Rotterdam invoerde, slachtoffer is geworden van de naheffi ngen die op basis van Europese regelgeving door de douane zijn opgelegd. Maar volgens advocate Biermasz is het algemeen bekend dat de soms aanzienlijke naheffingen tot financiële problemen leiden onder importeurs. Binnen het zonnepanelendossier staat ze importeurs bij en in andere gevallen ook wel douane-expediteurs, die de goederen voor de importeurs inklaren. ‘Douaneclaims kunnen voor de importeur of zijn schuldeisers aanleiding zijn om de spreekwoordelijke stekker eruit te trekken. Ook douane-expediteurs lopen tijdens het aangifteproces en/of als zij op hun eigen naam hebben aangegeven, het risico om de importheffingen te betalen. Dat levert vooral een probleem op als de importeur geen verhaal biedt, bijvoorbeeld bij een faillissement.’ Bouwmeester hierover: ‘Wij adviseren expediteurs dan ook om de garantie op aangifte naar de importerende partij te verleggen.’

Plof-bv’s

Hoewel het geval Sunrich op zichzelf kan staan, lijken in dit geval de importheffingen ‘plof bv’s’ in de hand te werken. Hoe is het mogelijk dat importeurs blijvend financiële schade aanrichten en ongemerkt hun activiteiten via andere firma’s kunnen voortzetten, terwijl de overheid achter het net vist? Biermasz antwoordt: ‘In het zonnepanelendossier zie ik regelmatig vennootschappen voorbij komen zonder het benodigde vet op de botten om de huidige naheffingen te betalen. Dat is een feit. Of deze plofachtige constructies zijn opgetuigd om de Europese schatkist te benadelen, laat ik in het midden. Maar het klopt, iedereen kan zonnepanelen invoeren, omdat het Europese douanerecht geen financiële eisen stelt aan het aangeverschap.’ Maar kan een douane of een douaneexpediteur zijn openstaande vordering verhalen bij een nieuwe firma? Bouwmeester: ‘Het gebeurt in de praktijk dat een bestuurder persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld. Maar dan moet er sprake zijn van een ernstige nalatigheid door de bestuurder. Ook kun je de vraag stellen wat het nut is om van een natuurlijk persoon enkele miljoenen euro’s te vorderen.’ Biermasz meent dat ‘Europa’ en de douaneautoriteiten de gevolgen van de importheffingen hebben onderschat: ‘Ik heb mijn vraagtekens bij het toezicht op de importen van zonnepanelen. De douane lijkt laat wakker te zijn geworden. In de slipstream kan een andere problematiek ontstaan: bij wie moet ik als consument aankloppen zodra de zonnepanelen stuk gaan? Dat is op zich een reële vraag zodra importeurs failliet gaan.’ 

Fabrieksgarantie

De vraag rijst inderdaad wat het faillissement van Sunrich betekent voor de consumenten die Sunrise op hun dak hebben liggen? Er is een grote kans dat hun zonnepanelen zijn geïmporteerd door Sunrich, die ze heeft verkocht aan groothandels, leveranciers en installateurs in Nederland. Beide juristen bevestigen dat de importerende partij, in dit geval Sunrich, binnen het Europese invoerrecht bij invoer verantwoordelijk is voor de fabrieksgarantie. Nu Sunrich uit de leveranciersketen is weggevallen, is de consument aangewezen op de fabrieksgarantie in China, zo zegt Biermasz. ‘En de bereidheid van een fabriek in Azië om een claim van een consument in te willigen acht ik niet zo groot.’ Een ander gevolg is dat een douaneexpediteur beslag laat leggen op zonnepanelen van een importeur en ze doorverkoopt aan een andere groothandel of installateur. Waar moet de consument dan naartoe als een paneel stuk gaat? Biermasz: ‘Het hangt ervan af wat er wordt afgesproken. De expediteur of het opslagbedrijf is niet de fabrikant van het product. De prijzen van partijen die in het kader van een executieverkoop worden verkocht, liggen vaak lager dan prijzen die onder normale marktomstandigheden tot stand komen. In het algemeen zullen aan de koper geen extra garanties worden gegeven bovenop het gewone contractuele recht dat de koper van elk product op grond van de wet heeft, dat de verkoper een deugdelijk product levert dat dus op zijn minst een bepaalde tijd gebruikt kan worden waarvoor het bedoeld is.’

Dit artikel is eerder verschenen in Solar Magazine (2015; nummer 3) - het leidinggevende Nederlandstalige multimediale platform voor de zonne-energiesector in Vlaanderen en Nederland.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.