Asbesthoudende sierstenen

De Inspectie Leefomgeving en Transport (“ILT”) waarschuwde op 22 maart jl. dat bepaalde soorten edelstenen en mineralen gevaarlijk kunnen zijn voor de gezondheid. De asbesthoudende sierstenen worden gebruikt in o.a. sierraden. De sierstenen kunnen in hun ruwe vorm asbestvezels verliezen. Ook door het bewerken daarvan - slijpen, schuren of boren - kunnen asbestvezels vrijkomen. Het inademen van deze vezels is een (ernstig) risico voor de gezondheid. Wat kunnen de juridische gevolgen zijn voor een groothandel of producent die deze sierstenen in de handel brengt of een werkgever die zijn werknemers daarmee laat werken?

Situatie

Vorige week werd bekend dat sierstenen asbest kunnen bevatten. De - verboden - sierstenen worden onder allerlei namen aangeprezen, zoals chrysotiel, amosiet, crocidoliet en tremoliet. De aanbieders schrijven er (niet bewezen) helende krachten aan toe, goed voor lichaam en geest. Dat de sierstenen überhaupt worden aangeboden is opmerkelijk. Er bestaat al sinds 1993 (24 jaar geleden!) in Nederland en sinds 2005 in Europa een verbod op de fabricage en het toepassen, importeren, ter beschikking stellen, voorhanden hebben en bewerken van asbesthoudende materialen. Juist vanwege de al langer bekende gezondheidsrisico’s daarvan. Inademing kan longkanker, stoflongen (asbestose) en longvlies- en buikvlieskanker (maligne mesothelioom) veroorzaken.

Deze laatst genoemde, meest voorkomende, asbestziekte kan al ontstaan na incidentele blootstelling. Door de lange incubatietijd (dat is de periode tussen de blootstelling aan een gevaarlijke stof en het ontstaan van een ziekte) kan het wel 20-60 jaren duren voordat een asbestziekte zich daadwerkelijk openbaart. De ILT heeft een aantal groothandels die deze ‘asbeststenen’ aanbiedt al gewezen op het verkoopverbod. Zij moeten de verkoop staken en hun stenen naar de milieustraat brengen. Ook bij andere aanbieders van deze ‘asbeststenen’ gaat de ILT langs om hen te waarschuwen dat zij deze stenen niet mogen houden noch verkopen. Als zij bij een latere controle die stenen nog steeds te koop aanbieden of op voorraad hebben, riskeren zij een last onder dwangsom. Dat bedrag kan oplopen tot € 3.000 per overtreding en is de aanbieder kwijt als hij niet aan die last voldoet.

Juridische gevolgen?

Welke (juridische) gevolgen kan een en ander hebben voor bijvoorbeeld de werkgever die zijn werknemers tot op de dag van vandaag met asbesthoudende sierstenen heeft laten werken (in dienstverband, bijv. een edelsmid) of voor de groothandel, leverancier of producent die dergelijke stenen in de handel brengt (buiten dienstverband)? Diverse aansprakelijkheden komen om de hoek kijken indien en voor zover een asbestziekte zich ontwikkelt bij een persoon na blootstelling.

In “asbestzaken” gaat het meestal om werknemers die hun werkgevers aansprakelijk stellen op grond van werkgeversaansprakelijkheid (artikel 7:658 BW). Hier zal de vraag aan de orde komen of de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden jegens de (zieke) werknemer. Maar er zijn ook zaken waarin de producent van een asbestproduct aansprakelijk wordt gesteld omdat hij zonder waarschuwing een gevaarlijk product in het verkeer brengt (denk aan de asbestplaten van Eternit). De vordering is dan veelal gegrond op artikel 6:185 BW (productaansprakelijkheid) in samenhang met artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad).

Slot

Wie dacht dat asbest een probleem uit het verleden is, komt bedrogen uit. Het blijft een actueel onderwerp. Vorig jaar werd duidelijk dat in de ovens van Bakkersland asbest was verwerkt. Nu blijkt dat sierstenen helemaal niet zo sierlijk en helend zijn, maar mogelijk ziekmakend. De ILT wijst erop dat de asbesthoudende edelstenen via diverse kanalen (websites, beurzen, markten, winkels) te koop worden aangeboden, ondanks een verbod (sinds 1993!) hierop.

Het blootstellingsmoment kan bij asbesthoudende sierstenen kennelijk tot op de dag van vandaag liggen. Niet duidelijk is of de aanbieders, verkopers of werkgevers dit weten (of konden weten) en waarop ILT haar conclusies heeft gebaseerd. Voorstelbaar is in ieder geval dat na dit nieuws bezitters van deze sierstenen wel achter hun oren zullen krabben of ze nu niet een asbestziekte aan het ontwikkelen zijn en, zo ja, wie ze hiervoor mogelijk kunnen aanspreken. Zeker anno 2017, waarin de risico’s van asbest algemeen bekend zijn, is een verkoper, producent, leverancier, werkgever (als de sierstenen worden bewerkt in dienstverband) niet meer zo zeker van een vrijbrief voor aansprakelijkheid.

Mirjam Louws, advocaat Food, Health & Safety 

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.