Commissie lanceert klokkenluidersinstrument voor anoniem melden van kartels

Op 16 maart 2017 heeft de Commissie een nieuw klokkenluidersinstrument gelanceerd. Dit instrument moet het voor personen gemakkelijker maken om de Europese Commissie (Commissie) anoniem te informeren over geheime kartels en andere mededingingsinbreuken.

Achtergrond van het klokkenluidersinstrument

De meeste kartels zijn volgens de Commissie tot nu ontdekt via haar clementieregeling. Deze regeling biedt ondernemingen de mogelijkheid om hun eigen deelname aan een kartel op te biechten in ruil voor kwijtschelding of verlaging van een boete. 

Het klokkenluidersinstrument, ook wel aangeduid met het Engelse begrip “whistleblower tool”, moet de clementieregeling aanvullen en versterken. Nu kunnen ook personen die kennis hebben van het bestaan of de werking van een kartel of andere soorten mededingingsinbreuken de Commissie hiervan op de hoogte brengen. De Commissie wil zo de kans op ontdekking en vervolging vergroten. Dit moet ondernemingen nog meer afschrikken om tot kartels toe te treden of erin te blijven of andere soorten onwettige concurrentievervalsende handelingen te verrichten.

Opzet van het klokkenluidersinstrument

De basis van het nieuwe instrument wordt gevormd door een speciaal ontworpen berichtensysteem dat het verzenden van versleutelde berichten in twee richtingen mogelijk maakt. Het berichtensysteem wordt gerund door een gespecialiseerde externe serviceprovider die als tussenpersoon optreedt. Deze serviceprovider geeft alleen de inhoud van ontvangen berichten door. Metagegevens die zouden kunnen worden gebruikt om de persoon te identificeren die de informatie verstrekt, worden niet doorgezonden.

Het nieuwe berichtensysteem:

- stelt personen in staat:

  • de Commissie anoniem te informeren omdat via het door externe serviceprovider gerunde berichtensysteem versleutelde berichten worden gezonden
  • de Commissie te vragen op hun berichten te reageren

- biedt de Commissie de mogelijkheid:

  • om verduidelijkingen en details te vragen
  • hetgeen de kans moet verhogen dat de ontvangen informatie voldoende precies en betrouwbaar is teneinde de Commissie in staat te stellen de aanwijzingen te laten volgen door een onderzoek.

Personen die bereid zijn hun identiteit bekend te maken, kunnen via een speciaal telefoonnummer en e-mailadres rechtstreeks contact opnemen met de dienst mededinging van de Commissie.

De dienst is beschikbaar via deze link.

Commentaar

Ook in Nederland is het mogelijk om een anonieme melding te maken over ondernemingen die het kartelverbod overtreden. In de publicatie Werkwijze (anonieme) informanten, ACM wordt uitgelegd hoe dit kan worden gedaan. Tips kunnen worden doorgegeven aan de inlichtingeneenheid van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Een tipgever (de ACM spreekt over een informant) die anoniem wil blijven, kan gebruik maken van een tussenpersoon. Dit kan bijvoorbeeld een advocaat zijn. De tussenpersoon moet wel zijn identiteit bekend maken. Als de tipgever ervoor kiest om zelf contact op te nemen met de inlichtingeneenheid van de ACM, dan spant de ACM zich ervoor in om de identiteit van de tipgever niet buiten ACM bekend te maken.

Zowel de Commissie als de ACM proberen op uiteenlopende wijzen informatie over mogelijke kartels te krijgen. Zo kwam de ACM afgelopen zomer met de campagne Kartels gaan nooit onopgemerkt. In het kader van deze campagne richtte de ACM zich in het bijzonder op ondernemers in de haven- of transportsector. De ACM deed dit door duizenden LinkedIn profielen te bezoeken en informatie over kartels achter te laten. Meer over deze actie in de blog LinkedIn-profiel bekeken door kartelwaakhond ACM? De gedachte achter de campagne is volgens de ACM dat “meer bekendheid met kartels leidt tot meer ‘gouden tips’ over verboden afspraken”.

Het klokkenluidersinstrument lijkt eveneens bedoeld om waardevolle tips te krijgen over verboden kartels. Indien het klokkenluidersinstrument wordt vergeleken met de door de ACM geboden mogelijkheid om anoniem te melden, dan valt op dat de drempel bij de Commissie lager is. Een tipgever die de Commissie anoniem wil tippen, hoeft zich niet door een tussenpersoon te laten bijstaan. Bovendien ziet het klokkenluidersinstrument er gebruikersvriendelijker uit. De tipgever kan thuis op de bank de Commissie infomeren. Daar komt bij dat hij ook nog eens kan vragen om een reactie van de Commissie. De toekomst moet uitwijzen of het klokkenluidersinstrument leidt tot een stroom aan nieuwe kartelinbreukzaken.

Eric Janssen, advocaat mededingingsrecht

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.