Corrupte overheidsbestuurders persoonlijk aansprakelijk voor schade?

Kunnen voor corruptie veroordeelde bestuurders - zoals wethouders - persoonlijk aansprakelijk worden gehouden voor schade ten gevolge van het corrupte handelen?

Het antwoord is eenvoudig: ja, dat kan. De grondslag voor aansprakelijkheid is de onrechtmatige daad (art. 6:162 BW). Een veroordelend strafrechtelijk vonnis vormt daarbij vaak zelfs het begin van een rechtszaak over schadevergoeding bij de burgerlijke rechter.

Om te komen tot de invulling van het criterium van de onrechtmatigheid is de inhoud van het strafrechtelijk vonnis van belang. Het veroordelende vonnis kan namelijk dienen als bewijs in een civielrechtelijke procedure dat er onrechtmatig (corrupt) is gehandeld. De betreffende veroordeelde bestuurder kan dan nog wel tegenbewijs proberen te leveren, maar vanwege het veelal uitvoerige onderzoek van het OM en de daarop gebaseerde veroordeling van de strafrechter is dat in de praktijk vaak heel lastig. Voor toekenning van een schadevergoeding moet nog wel duidelijk zijn welke schade er nu precies is ontstaan als gevolg van het corrupte handelen. Immers, zonder concrete schade geen schadevergoeding. De bewijslast voor de hoogte of omvang van de schade rust op degene die de schade claimt. Dat het bewijzen van schade nog niet zo makkelijk is, blijkt wel uit de recente uitspraak over Vitesse (Hoge Raad, 24 juni 2016). Daarbij was geen sprake van corruptie, maar van een provinciale bestuurder die een forse huurverlaging toezegde aan de voetbalclub. Hij kon die onbevoegde toezegging echter niet nakomen. De Hoge Raad oordeelde daarover, dat het doen van die toezegging onrechtmatig was. Dit kon de provincie worden toegerekend (niet de bestuurder zelf!). In de daarop volgende schadezaak oordeelde de hoogste rechter evenwel dat de schade van Vitesse nul euro bedroeg. Vitesse viste zo alsnog achter het net.

Dit roept uiteraard de vraag op hoe we kunnen aankijken tegen de veroordeling van oud-wethouder Jos van Rey, die door de Rotterdamse rechtbank is veroordeeld tot een taakstraf van 240 uur vanwege diverse strafbare feiten. Klik hier voor de uitspraak. Van Rey is veroordeeld voor het schenden van een geheimhoudingsplicht, het voorhanden hebben van verkiezingsdocumenten met oogmerk tot wederrechtelijk gebruik en omkoping. Of deze handelingen nu daadwerkelijk tot financieel nadeel voor de gemeente hebben geleid, is moeilijk te zeggen. De persrechter sprak bij de bekendmaking van het vonnis al over vele tinten grijs; de zaak is duidelijk niet zwart-wit. Zo de gemeente Roermond al schade zou willen claimen, moet er nader onderzoek plaatsvinden naar eventuele schade. Al met al doen overheidsbestuurders er goed aan op hun tellen te passen bij alles wat ze doen of zeggen, ook al leidt niet elke onjuiste of onrechtmatige gedraging tot een schadevergoedingsplicht.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.