De economische rivaliteit tussen de VS en China raakt ook het Nederlandse bedrijfsleven

De internationale strijd tussen de Verenigde Staten en China heeft grote gevolgen voor het Nederlandse bedrijfsleven. ASML, een van de kroonjuwelen daarvan heeft meer in het bijzonder last van die strijd. ASML maakt hoogwaardige en peperdure chipmachines en is wereldwijd bekend om haar expertise op dat gebied. Nederland handelsland, dus leveren zou men zeggen. Dat gaat niettemin soms uiterst moeizaam. ASML heeft grote problemen met het verkrijgen van toestemming om apparatuur te exporteren naar China. Het gaat daarbij met name om de zogenaamde EUV–machine waarmee snelle processoren en geheugenchips worden gemaakt. Nederland verleende ASML in 2018 nog een exportvergunning voor levering van chipmachines aan China, maar verlengde die vorig jaar niet. Bovendien werd duidelijk dat de levering besproken is bij een bezoek van premier Rutte aan het Witte Huis afgelopen zomer. Rutte zou daar een Amerikaans rapport hebben ingezien over de (veiligheids-)risico’s van zulke technologie in Chinese handen. Op dit moment is ASML de enige ter wereld die deze technologie produceert. De uitvoer van de machines van ASML zou vervolgens zijn opgeschort onder druk van de Amerikanen.

EUV-machines vallen onder het Wassenaar Arrangement, dat de export van wapens en technologie die zowel voor civiele als voor militaire doeleinden gebruikt zou kunnen worden naar risicolanden beperkt. In de Europese Unie geldt de Dual-Use verordening. De uitvoer van EUV-machines naar buitende EU is ingevolge de Dual-Use verordening vergunningplichtig.

In diverse media noemt de ambassadeur van China in Nederland de beschuldigingen van de Amerikanen dat er veiligheidsrisico’s kleven aan de export van ASML-technologie naar China ongegrond. De angst voor de opkomst van China als technologiereus zou vooral zijn ingegeven door de enorme mogelijkheden die China heeft. China heeft grote ambities om in de toekomst niet alleen technologie voor buitenlandse bedrijven te assembleren, maar ook zelf de chips voor die producten te maken. Als dat lukt wordt China een absolute technologische koploper in de wereld. Om dat te verwezenlijken heeft China de hulp nodig van onder meer ASML. De zorgen van de Amerikanen zijn  - naar zeggen - dat de EUV-machine zowel kan worden gebruikt voor het maken van chips voor slimme stofzuigers of koffiezetapparaten als voor drones, raketten en toepassingen op het gebied van Artificial Intelligence. Nu de Verenigde Staten druk zetten op Nederland om de chipmachine niet te laten exporteren, waarschuwt ook China dat het blokkeren daarvan consequenties kan hebben voor de handelsrelatie met Nederland. Nederland zit tussen twee vuren. De exportvergunning is momenteel formeel nog in behandeling bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook de Tweede Kamer debatteert binnenkort over deze zaak.

De toegenomen bemoeienis van de Verenigde Staten met het exportbeleid van Nederland kan ook gevolgen hebben voor andere producenten of exporteurs van dual-use goederen, zeker als deze geëxporteerd worden naar China. Producenten en exporteurs doen er dan ook goed aan om te controleren of hun producten zijn opgenomen in bijlage 1 van Verordening (EG) Nr. 428/2009 (voor het laatst aangepast op 31 december 2019). Voor de uitvoer van dual-use goederen of daaraan gerelateerde diensten naar een eindbestemming buiten de EU, geldt een vergunningplicht.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.