De impact van de Brexit op douanegebied

Op 30 maart 2019 is het zover, dan zal het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie (EU) stappen. Met de Brexit die nadert en de onderhandelingen over een terugtrekkingsakkoord die nog altijd voortduren, heeft de Britse regering aangekondigd dat zij mensen en bedrijven gaat voorzien van Brexit-advies voor het geval er geen terugtrekkingsakkoord komt. Eerder heeft de Europese Commissie al een mededeling gedaan met betrekking tot de voorbereidingen die getroffen dienen te worden en Minister Blok heeft afgelopen week een update gegeven over de laatste stand van zaken op nationaal- en EU-niveau.

Het vertrek van het VK uit de EU kan onder meer douanerechtelijke gevolgen hebben voor in de EU gevestigde bedrijven die zaken doen in het VK of in landen buiten de EU. Hoe bedrijven zich hier op kunnen voorbereiden, licht ik hierna toe. Ter achtergrond schets ik hierna eerst de huidige ontwikkelingen, de verschillende scenario’s die zich kunnen voordoen en de mogelijke gevolgen die daar op het gebied van douane bij komen kijken.

Ontwikkelingen

De EU en het VK onderhandelen op dit moment over een terugtrekkingsakkoord. Met een terugtrekkingsakkoord beogen partijen een ‘ordelijke’ terugtrekking van het VK en het opnieuw vormgeven van de onderlinge toekomstige betrekkingen. In het kader van de terugtrekking wordt ook gesproken over een regeling voor een overgangsperiode tot 31 december 2020.

De uitkomst van deze onderhandelingen is nog niet bekend. De Europese Commissie heeft weliswaar in haar mededeling van 19 juli 2018 aangegeven dat zij hoopvol uitkijkt naar de besprekingen over een kader voor de toekomstige betrekkingen met het VK, maar dat het niet zeker is of het tot een akkoord komt. En ook als een akkoord wordt bereikt zal de relatie van het VK met de EU fundamenteel veranderen, aangezien het VK niet langer een Europese lidstaat zal zijn.

Nu er geen garantie bestaat dat het VK en de EU er samen uitkomen, bereiden zij zich beiden voor op de situatie dat er geen akkoord wordt bereikt. Zowel het VK als de EU informeren burgers en bedrijven daarom de laatste tijd over de mogelijke impact die de Brexit kan hebben. 

Verschillende scenario’s

Om een inschatting te maken wat de mogelijke impact van de Brexit zal zijn, moeten bedrijven rekening houden met een verschillende scenario’s. De Europese Commissie maakt onderscheid tussen twee hoofdscenario’s:

  • een terugtrekkingsakkoord wordt tijdig bereikt;
  • een terugtrekkingsakkoord wordt niet of niet tijdig bereikt.

Deze scenario’s kunnen nader onderverdeeld worden. Het is bijvoorbeeld relevant bij een terugtrekkingsakkoord of, en zo ja wat voor, afspraken worden gemaakt over de overgangsperiode. Ieder scenario heeft andere gevolgen.

Deze gevolgen zien op verschillende rechtsgebieden waar bedrijven rekening mee dienen te houden. Hieronder volgt een (overigens niet uitputtende) opsomming van een aantal van deze relevante rechtsgebieden:

  • Douanerecht;
  • Export controle en sanctieregelgeving;
  • Levensmiddelenrecht;
  • Arbeidsrecht;
  • Intellectueel eigendomsrecht.

Impact van de Brexit op douanegebied

Zodra het VK de EU verlaat, is het ook niet langer onderdeel van het Europees douanegebied. In plaats daarvan wordt het een derde land. De betrekking tussen de EU en derde landen is fundamenteel anders dan tussen lidstaten onderling. Bij handel met derde landen moeten douaneformaliteiten in acht worden genomen en worden over de geïmporteerde goederen Europese douanerechten geheven. Dit geldt niet voor goederen geïmporteerd uit andere lidstaten.

Het is onder meer de vraag of:

  • het VK en de EU afspraken zullen maken over een bepaalde mate van integratie van de economische samenwerking (bijvoorbeeld een douane-unie of een andersoortig handelsakkoord);
  • het VK bijvoorbeeld zal toetreden tot reeds bestaande overeenkomsten / akkoorden zoals de Overeenkomst gemeenschappelijk douanevervoer om op deze wijze de gevolgen van de terugtrekking op het gebied van het douanerecht te beperken.

Indien er geen terugtrekkingsakkoord wordt bereikt, dient rekening gehouden te worden met meer douaneformaliteiten, meer papierwerk en meer controles.

Een ander punt van aandacht is de transitieperiode:

  • De meest gunstige situatie: er komt een transitieperiode waarbij beschikkingen afkomstig van de autoriteiten en instanties van het VK, zoals Bindende Tarief Inlichtingen (BTI’s), certificaten en vergunningen, hun geldigheid behouden gedurende de periode uiteengezet in het Douanewetboek van de Unie (DWU), althans dat deze beschikkingen worden erkend en ten uitvoer worden gelegd in zowel het VK als in de Europese lidstaten.
  • De meest ongunstige situatie: beschikkingen afgegeven voor 30 maart 2019 op basis van het DWU zullen met ingang van 30 maart 2019 niet langer geldig zijn in het VK. Daarnaast zullen beschikkingen afgegeven voor 30 maart 2019 in het VK mogelijk niet gehonoreerd worden in de resterende lidstaten.  

Aanbevelingen voor de praktijk

De tijd zal uitwijzen of en onder welke voorwaarden een terugtrekkingsakkoord wordt bereikt. Dit betekent niet dat bedrijven moeten afwachten wat komen gaat.

Zo kunnen bedrijven die zich bezig houden met (het faciliteren van) de import en export van goederen vanuit derde landen bijvoorbeeld intern onderzoek doen naar het huidige en toekomstige gebruik van afgegeven beschikkingen en een strategie uitstippelen op basis van de mogelijke scenario’s. Het is bijvoorbeeld aan te bevelen om, voor zover mogelijk, beschikkingen zoals BTI’s en vergunningen tijdig bij instanties in andere lidstaten aan te vragen en interne procedures aan te passen ten aanzien van handel met het VK.

Nog meer impact heeft de Brexit waarschijnlijk voor bedrijven die voorheen enkel binnen de EU zaken deden, maar die zich vanaf 30 maart 2019 door het vertrek van het VK opeens inlaten met handel met derde landen en daarmee onderworpen zullen worden aan het (Europees) douanerecht. Voor die bedrijven is het raadzaam om zich in brede zin te verdiepen in de mogelijke juridische gevolgen die hierbij komen kijken.

Kneppelhout kan uw bedrijf assisteren bij de voorbereidingen op het vertrek van het VK uit het Europees douanegebied. Wij kunnen u bijvoorbeeld van advies voorzien over de mogelijkheden om beschikkingen in andere lidstaten aan te vragen. Daarnaast voorziet Kneppelhout ook in begeleiding op andere Brexit gerelateerde onderwerpen.  

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.