De werkgever met meerdere bedrijfsvestigingen: oplettendheid geboden in geval van reorganisatie

Een werkgever die besluit zijn onderneming anders in te richten, dient een zorgvuldig selectieproces te doorlopen wanneer in dat proces arbeidsplaatsen verloren gaan. Hij mag niet willekeurig werknemers aanwijzen voor ontslag. Doorloopt een werkgever niet de juiste stappen en wordt als gevolg daarvan de verkeerde werknemer voor ontslag voorgedragen, dan heeft dit voor alle betrokkenen (grote) gevolgen. In beginsel moet een werkgever bij het bepalen welke werknemer voor ontslag in aanmerking komt, alle (uitwisselbare) functies binnen de onderneming betrekken. Dit is slechts anders wanneer de onderneming bestaat uit verschillende zelfstandige bedrijfsvestigingen. In dat geval zal binnen de verschillende bedrijfsvestigingen moeten worden bepaald welke werknemers voor ontslag in aanmerking komen.

Afspiegelen binnen bedrijfsvestiging

Bij het bepalen van de ontslagvolgorde dient een werkgever dus alle functies binnen de onderneming te betrekken. Wanneer de werkzaamheden van een onderneming echter zijn verspreid over verschillende bedrijfsvestigingen, dienen deze verschillende vestigingen mogelijk als zelfstandige bedrijfsvestiging te worden aangemerkt. Dit is het geval wanneer deze vestigingen in de maatschappij als zelfstandige eenheden zijn te herkennen en bij de bedrijfsvestigingen sprake is van een interne zelfstandige bedrijfsvoering.

Wanneer sprake is van verschillende zelfstandige bedrijfsvestigingen, dient een werkgever binnen iedere bedrijfsvestiging op zich te bepalen welke werknemer voor ontslag in aanmerking komt. Bij het afspiegelen hoeven functies uit andere bedrijfsvestigingen dan niet te worden betrokken.

Werkgever verstrekt onjuiste inlichtingen

Het hof Amsterdam oordeelde recent in hoger beroep over de beëindiging van het dienstverband van een werkneemster. De werkneemster was als verkoopmedewerkster in dienst bij de werkgever in de vestiging in Alkmaar. De werkgever heeft de arbeidsovereenkomst van de werkneemster opgezegd wegens de slechte bedrijfseconomische situatie van de werkgever, nadat het UWV hiertoe toestemming heeft verleend. De functie van de werkneemster in de bedrijfsvestiging in Alkmaar zou zijn komen te vervallen, nu de vestiging in Alkmaar gesloten zal worden. Op termijn zullen ook de andere bedrijfsvestigingen in Hoorn, Heerhugowaard en Obdam worden gesloten. De werkneemster bestrijdt de beslissing van het UWV in beroep bij de kantonrechter: er was geen redelijke grond aanwezig om de arbeidsovereenkomst op te zeggen. De kantonrechter wijst het verzoek van de werkneemster af.

Hoger beroep

In hoger beroep stelt de werkneemster zich (opnieuw) op het standpunt dat haar arbeidsplaats in Alkmaar niet is komen te vervallen, nu de werkzaamheden nagenoeg hetzelfde zijn gebleven. Weliswaar is het concept van de bedrijfsvestiging in Alkmaar ingrijpend gewijzigd, maar van een staking van de activiteiten is geen sprake. De werkneemster stelt zich tevens op het standpunt dat de vestigingen in Hoorn en Heerhugowaard, anders dan door de werkgever bij het UWV gesteld, niet zijn gesloten. De werkgever heeft het UWV dus onjuiste informatie verschaft. Tevens bestrijdt de werkneemster in hoger beroep de vaststelling door de kantonrechter dat de vestiging in Alkmaar een zelfstandige bedrijfsvestiging in de zin van de Ontslagregeling is. Het hof volgt de werkneemster op alle voorgaande punten.

Wanneer zelfstandige vestiging?

De vraag of sprake is van een zelfstandige bedrijfsvestiging dient te worden beantwoord aan de hand van alle feiten en omstandigheden. Volgens het hof is onvoldoende komen vast te staan dat de vestigingen Alkmaar, Heerhugowaard, Hoorn en Obdam door dezelfde rechtspersoon worden geëxploiteerd en dat daarbij geen sprake is van een volledige zelfstandige bedrijfsvoering van de vestigingen, noch van herkenning in de maatschappij als zelfstandige eenheden. Het hof acht de volgende feiten en omstandigheden daarbij van belang:

  • er is één jaarrekening voor alle winkels tezamen;
  • er is één inschrijving in de Kamer van Koophandel;
  • er is sprake van één manager voor alle winkels tezamen;
  • de verschillende vestigingen liggen op relatief kleine afstand van elkaar;
  • er is één website met daarop een lijst van winkels waar bestellingen voor alle winkels kunnen worden gedaan;
  • ook voor klanten is kenbaar dat er meerdere vestigingen zijn;
  • de wijze waarop invulling aan de arbeidsovereenkomst is gegeven duidt op het ontbreken van voldoende zelfstandigheid van de bedrijfsvestiging in Alkmaar, nu de werkneemster ook werd ingeroosterd op andere locaties indien de vestiging in Alkmaar gesloten was;
  • de totale groep van vennootschappen heeft in totaal slechts negen werknemers in dienst.

Het hof oordeelt dat daar slechts tegenover staat dat het om verschillende locaties gaat, met daaruit voorvloeiende of daarmee rechtstreeks samenhangende gevolgen: elke locatie heeft een eigen kasregistratie, voorraadbeheer en een in beginsel vaste personele bezetting. Deze omstandigheden acht het hof onvoldoende zwaarwegend om de conclusie te dragen dat sprake is van een zelfstandige bedrijfsvestiging.

Afspiegeling over alle vestigingen

Nu de vestiging in Alkmaar niet als zelfstandige bedrijfsvestiging kan worden aangemerkt, staat volgens het hof vast dat bij de bepaling wie voor ontslag in aanmerking diende(n) te komen in geval van het vervallen van de werkzaamheden, afgespiegeld had moeten worden over alle vestigingen. In dat geval had niet de werkneemster, maar een andere werkneemster voor ontslag voor ontslag moeten worden voorgedragen. Het UWV heeft ten onrechte de toestemming voor ontslag verleend. De beschikking van de kantonrechter wordt vernietigd. De opzegging heeft ondanks de afwezigheid van een redelijke grond, toch plaatsgevonden. De werkneemster verzoekt het hof weliswaar de arbeidsovereenkomst te herstellen, maar het hof wijst dit verzoek gemotiveerd af, onder meer onder verwijzing naar de bedrijfseconomische omstandigheden van de werkgever en de lengte van het dienstverband van de werkneemster die eigenlijk voor ontslag voorgedragen had moeten worden. Het hof kent de werkneemster daarom een billijke vergoeding toe.

Wees kritisch bij bepalen zelfstandigheid vestiging

Een werkgever met meerdere vestigingen zal kritisch moeten nagaan of deze vestigingen als zelfstandige bedrijfsvestigingen in de zin van de Ontslagregeling kunnen worden aangemerkt. Het wel of niet aanmerken van verschillende vestigingen als zelfstandige bedrijfsvestigingen, kan gevolgen hebben voor het antwoord op de vraag welke werknemer voor ontslag in aanmerking komt.

Lisanne den Hollander, advocaat arbeidsrecht

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.