De Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie

Op 1 januari 2020 is de Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA) in werking getreden. Met deze nieuwe wet wordt artikel 3:305a van het Burgerlijk Wetboek gewijzigd en worden de mogelijkheden van een collectieve actie uitgebreid. Zo is het voortaan ook mogelijk om in een collectieve actie schadevergoeding te vorderen.

Collectieve acties voor 2020

Nederland kent al sinds 1994 de mogelijkheid van een collectieve actie. Zo konden belangenorganisaties voor een groep gedupeerden naar de rechter gaan die kon vaststellen of de aangesproken partij aansprakelijk was. Echter, het verzoek om een dergelijke verklaring voor recht was het maximale dat de belangenorganisaties konden doen. Zij konden geen schadevergoeding in geld vorderen. Daarvoor moesten individuele gedupeerden na de collectieve actie een eigen procedure starten.

Sinds 2005 gold de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade (WCAM). Hierin is opgenomen dat een belangenorganisatie voor een groep gedupeerden een schikking kan treffen met de veroorzaker van de schade. Samen konden zij vervolgens het Gerechtshof in Amsterdam verzoeken deze schikking voor alle gedupeerden verbindend te verklaren. Als de schikking verbindend werd verklaard gold deze ook voor de gedupeerden die niet betrokken waren bij het opstellen van de schikking. Gedupeerden die niet gebonden wilden zijn, hadden na het verbindend worden een termijn om dit te melden. De mogelijkheid om een collectieve schadevergoeding te vorderen was er evenwel nog steeds niet.

Tot 2020 konden schadeveroorzakers relatief gemakkelijk het recht op schadevergoeding van gedupeerden frustreren door niet mee te werken aan een schikking. Individuele gedupeerden moesten dan alsnog zelf naar de rechter om een schadevergoeding te eisen. Zo’n rechtszaak kost veel tijd, geld en energie. Niet iedereen kan dat betalen of wil lang procederen.

Nieuwe wet WAMCA

Met de nieuwe Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA) kan de rechter een collectieve schadevergoedingsverplichting opleggen. Voor collectieve schadevergoedingsacties gelden wel bepaalde ontvankelijkheidseisen en belangenorganisaties dienen aan strenge kwaliteitseisen op het gebied van governance, financiering en representativiteit te voldoen. Ook dient de vordering voldoende verband te houden met de Nederlandse rechtssfeer. Hiervan is sprake als het merendeel van de gedupeerden in Nederland woont, degene tegen wie de rechtsvordering zich richt woonplaats in Nederland heeft of als de gebeurtenissen waarop de vordering betrekking heeft in Nederland hebben plaatsgevonden.

Als aan de ontvankelijkheidseisen is voldaan kan de belangenorganisatie haar vordering indienen en publiceren in het nieuwe centraal register voor collectieve vorderingen. Indien meerdere belangenorganisaties een vordering willen indienen voor dezelfde schadeveroorzakende gebeurtenis, bepaalt de rechter welke organisatie het meest geschikt is om op te treden als exclusieve belangenbehartiger voor alle gedupeerden. De andere belangenorganisaties blijven wel als partij in de procedure betrokken. De uitkomst van de procedure is bindend voor alle gedupeerden. Alleen gedupeerden die na de aanwijzing van de exclusieve belangenbehartiger hebben gemeld dat zij niet gebonden willen worden, doen niet mee. De nieuwe wet kent daarmee dus een opt-out regime. Dit is slechts anders voor buitenlandse gedupeerden. Zij dienen aan te geven in de collectieve actie betrokken te willen worden (opt-in).

De nieuwe wet kent voordelen voor alle betrokken partijen. Zo geldt voor de gedupeerden dat zij voortaan in één procedure duidelijkheid hebben over de aansprakelijkheid van de schadeveroorzaker en over een schadevergoeding. Voor de schadeveroorzakers is het voordeel dat zij voortaan alle schadeclaims in een keer kunnen afhandelen. Vele individuele procedures zijn niet langer nodig. Bovendien hebben schadeveroorzakers voortaan slechts met een belangenorganisatie te maken.

Met de nieuwe wet is het mogelijk om in collectieve actie schadevergoeding te vorderen voor gebeurtenissen die op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden. Voor schadeveroorzakende gebeurtenissen van voor deze datum is de oude wet uit 2005 nog van toepassing.

Jord Sanders

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.