Eerste bevindingen e-commerce sectoronderzoek EU: geo-blocking wijdverspreid

In 2015 startte de Europese Commissie een onderzoek naar beperkingen in het kader van online handel (e-commerce). Dit onderzoek maakt onderdeel uit van de Digital Single Market Strategy en heeft als doel om beperkingen van grensoverschrijdende e-commerce op te sporen. Onlangs publiceerde de Commissie haar eerste bevindingen. Deze wijzen erop dat in de EU wijdverspreid sprake is van het blokkeren van consumenten uit andere lidstaten door webwinkels, ook wel ‘geo-blocking’ genoemd.

E-commerce groeit, maar de groei van grensoverschrijdende online verkopen blijft achter. Dit heeft volgens de Commissie onder meer te maken met het fenomeen ‘geo-blocking’, waarbij consumenten die een buitenlandse webwinkel bezoeken of die een product bij een buitenlandse webwinkel willen kopen, op basis van hun IP-adres of ingevoerde (contact)gegevens worden geblokkeerd of omgeleid naar een andere webwinkel. Op deze manier worden geografische afzetgebieden verdeeld of afgeschermd, wat de online handel tussen EU-lidstaten belemmert. Dit kan in strijd zijn met het mededingingsrechtelijke verbod op concurrentiebeperkende afspraken, op overtreding waarvan hoge boetes staan.

Onderzoek

Afgelopen maanden hebben meer dan 1400 webwinkels, waaronder online retailers en aanbieders van digitale content, uit alle 28 EU-lidstaten deelgenomen aan het onderzoek. 38% van de online retailers en 68% van de aanbieders van digitale content gaven hierbij aan dat zij consumenten uit een ander geografisch gebied dan waar zij actief zijn blokkeren op hun website. 12% van de retailers geeft aan dat zij dit doen op basis van contractuele verplichtingen. Bij aanbieders van digitale content ligt dit op 59%.

Kartelverbod

Online retailers of aanbieders van digitale content zonder een dominante positie op een bepaalde markt die zelfstandig besluiten om niet aan consumenten uit andere gebieden te verkopen, hoeven zich geen zorgen te maken, aldus EU-Commissaris Margrethe Vestager. Maar wanneer geo-blocking het resultaat is van afspraken tussen leveranciers óf webwinkels onderling, of tussen leveranciers én webwinkels, kan dit in strijd zijn met het kartelverbod. Zo zijn marktverdelingsafspraken tussen concurrenten in de regel verboden. Ook afspraken waarbij een leverancier een gebied exclusief toewijst aan een distributeur, op basis waarvan andere distributeurs niet op verzoeken van consumenten uit dat gebied mogen ingaan, zijn al snel in strijd met het kartelverbod. Ook een verbod om producten online te verkopen is niet toegestaan onder het mededingingsrecht.

De Europese Commissie geeft aan dat retailers en aanbieders van digitale content goede redenen kunnen hebben om niet in het buitenland te (willen) verkopen. Ook wijst zij op de vrijheid die ondernemingen hebben in de keuze van hun handelspartner(s). In het kader van de Digital Single Market Strategy heeft de Commissie zich dan ook tot doel gesteld om enkel ongerechtvaardigde beperkingen van e-commerce te verwijderen, zodat consumenten en ondernemingen zo veel mogelijk ongehinderd toegang hebben tot e-commerce, ongeacht hun woon- of verblijfplaats.

Wetgevingsvoorstellen

De volgende stappen van de Commissie laten niet lang op zich wachten: in mei presenteert de Commissie een pakket aan wetgevingsvoorstellen die de e-commerce in de EU moeten stimuleren. Kort daarna publiceert de Commissie een meer gedetailleerd rapport van de bevindingen van het e-commerce sectoronderzoek. Er zal naar aanleiding van dat rapport een publieke consultatieronde plaatsvinden, waarbij verschillende stakeholders hun zienswijze op dat rapport en e-commerce kunnen uitbrengen. In het eerste kwartaal van 2017 publiceert de Commissie dan een eindrapport.

Esther van Aalst en Flip van der Kraan, advocaten mededingingsrecht

De auteur van deze blog, Esther Glerum-van Aalst, schreef ook een wetenschappelijk artikel over geoblocking en online verkoop in exclusieve distributiesystemen. Voor eventuele vragen of opmerkingen kunt u haar uiteraard ook bellen of mailen. 

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.