Geregeld: controleren van het etiket

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Nederland Voedselland. Klik hier voor het originele artikel


Wat schrijft de wet de industrie voor als het gaat om het maken van een etiket? Wat mag er wel of niet worden afgebeeld en wie controleert of die regels worden nageleefd? Advocaat Thera Adam-van Straaten legt uit hoe de wet voorziet in het voorkomen van misleidende etikettering en ook waar het tekort schiet. Naar haar idee is het lastig om de regels na te leven. “Het onopzettelijk onvolledig of zelfs onjuist etiketteren ligt op de loer.”

In 2013 zijn we ruw opgeschrikt door de paardenvleesfraude en werd misleidende en frauduleuze etikettering meer onder de aandacht gebracht. Nu hoeft misleiding niet altijd frauduleus te zijn. Onjuiste of onvolledige informatie kan de consument ook misleiden (art. 7 Etiketteringsverordening). Daarbij gaat het om gevallen waarbij bijvoorbeeld frambozen en vanille op het etiket zijn afgebeeld terwijl in het product alleen natuurlijke aroma’s zitten met frambozen- en vanillesmaak. Dit vond het Europese Hof van Justitie misleidend in de zaak Teekanne.

Actieplan minister Schippers

De vraag is nu of het misleidende etiket in te dammen is. Regelgeving is er voldoende, zo bevestigt ook minister Schippers in de kamerbrief waarin zij haar 'Actieplan Etikettering van Levensmiddelen' presenteerde. Het actieplan ziet dan ook na op naleving, handhaving en (rechterlijke) interpretatie van die regelgeving. Hierin stelt zij voor om consumenten beter te voorzien van informatie, zodat ze zelf kundiger worden in het begrijpen van een etiket. Daarnaast bepleit ze een heldere en eenduidige regelgeving met consequente naleving door de industrie en handhaving door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Uitvoering van de regels

Het is de verantwoordelijkheid van de producent om de etiketteringsvoorschriften na te leven. Incidenten uit het verleden leidden in sommige branches tot gedragscodes. De zuigelingenvoedingsbranche werkt daar onder andere aan. Als de ervaring echter leert dat men toch niet wordt gecontroleerd, is de verleiding groot het etiket zo aantrekkelijk mogelijk te maken met soms wat schromelijke overdrijvingen, zeker als dat een hogere prijs rechtvaardigt. Dat geldt bijvoorbeeld voor het gebruik van zogenaamde keurmerken. Zo kunnen er claims op de verpakking terechtkomen die een bepaalde kwaliteit suggereren, zoals het woord bio, terwijl het product niet aan die vereisten voldoet.

Handhaving van de regels

De NVWA en de keurmerkorganisaties moeten daarom controleren of de regelgeving correct wordt nageleefd. We weten dat de NVWA zich concentreert op de grotere, gevestigde producenten – de kleinere worden zelden gecontroleerd. Minister Schippers heeft aangekondigd dat de NVWA haar interventiebeleid gaat aanscherpen en zich gaat richten op onder andere de naleving van verplichte allergeneninformatie, vermelding houdbaarheidsdata, lettergrootte, watergehalte in vlees en vermelding van imitatieproducten. Verder is de voedingswaardevermelding (vanaf eind 2016 verplicht) een speerpunt.

Leidt betere handhaving tot het ‘ideale’ etiket?

De kans dat een aangescherpte NVWA zal zorgen voor het ‘ideale’ etiket is naar mijn idee klein. Enerzijds omdat er altijd zal worden geprobeerd de consument te verleiden tot het kopen van het product, anderzijds omdat de etiketteringsregelgeving gewoonweg ingewikkeld is. De regelgeving is zeer verspreid (zowel op nationaal als op Europees niveau) en daardoor voor een niet-jurist of etiketteringsdeskundige lastig te achterhalen. Bovendien maakt het ook nog uit of het product in Nederland blijft of dat het wordt geëxporteerd. Dan komt daar ook de lokale nationale regelgeving bij. Een andere ongemerkte val is de regelgeving in landen als Zwitserland, Noorwegen en IJsland: zij behoren niet tot de EU en zijn daardoor soms afwijkend.

Het onopzettelijk onvolledig of zelfs onjuist etiketteren ligt daarom op de loer. Feit is dat een groot aantal producenten niet de (financiële) middelen heeft om inhouse voldoende kennis te hebben. De wijze raad aan hen is: investeer in gedegen advies vooraf en op het moment van nieuwe productintroducties of uitbreiding naar andere landen.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.