Het belang van merk- en modelregistraties in de sportindustrie

De sportindustrie kenmerkt zich door snel wisselende trends. Denk aan de sneakers in felle kleuren, de ultralichte sportschoenen en sportkleding met gestroomlijnde vormen en bijzondere texturen van dit jaar. Vaak duurt het in deze industrie ook niet lang voordat concurrenten met een vergelijkbaar product op de markt komen. Vaak zijn de kenmerken van het succesvolle product duidelijk herkenbaar, maar verschillen de producten net in detail. De vraag is, kan dit nu zomaar altijd en in hoeverre is het mogelijk deze vorm van ‘aanhaken’ tegen te gaan?

Sportkleding is tegenwoordig niet meer alleen voor in de sportschool. Sportartikelen worden moeiteloos gecombineerd met ‘hedendaagse’ fashion. Een groeiende markt waar ook steeds meer ‘aanhakers’ actief zijn. Des te meer het belang voor producenten om hun producten goed te beschermen. De investeringen in producten designontwikkeling dienen immers terugverdiend te worden en dit zijn (vooral in de sportindustrie) niet de minste investeringen. Indien u uw producten niet goed beschermt is de kans ook groot dat u straks niet effectief (genoeg) kunt optreden tegen inbreukmakers.

Modelrecht

Bescherming van een product kan op verschillende manieren. Voor de sportindustrie is met name de uiterlijke vormgeving van een product relevant. Te denken valt bijvoorbeeld aan de bescherming van de uiterlijke vormgeving van een sportschoen, trainingsbroek, T-shirt, scheenbeschermer, enzovoort. Ook komt het in de sportindustrie regelmatig voor dat een dessin (van bijvoorbeeld de schacht van een schoen, een zool of een kledingstuk) als model wordt geregistreerd. De aangewezen route voor de bescherming van al deze uiterlijke vormgevingsaspecten van een product is het verrichten van een modelregistratie. Zo heeft Nike bijvoorbeeld diverse modelregistraties voor de bekende ‘luchtkamer’ in de hiel van haar sportschoenen en de kenmerkende dessins op haar sportschoenen. Voor het verkrijgen van een modelregistratie dient u het model (de uiterlijke vormgeving van een product) als model te deponeren bij de daarvoor aangewezen instantie(s).

Criteria

Een model kan worden geregistreerd voor de Benelux, Europa of internationaal. Pas ná registratie krijgt de modelhouder het exclusieve recht om het model te gebruiken en derden te verbieden om inbreuk op dit exclusieve recht te maken. Om een product als model te beschermen moet het model wel voldoen aan een aantal criteria. Zo moet het model ‘nieuw’ zijn en een ‘eigen karakter’ hebben. Ook moet u uw model binnen één jaar na eerste openbaarmaking aan het publiek als model registreren. Bent u te laat, is uw model niet meer nieuw en heeft u in feite een niet geldig modelrecht.

Merkrecht

Vaak is op een product ook een merknaam en/of een logo aangebracht. Merknamen en logo’s zijn immers dé ultieme herkenningstekens voor een product. Je weet meteen de herkomst van het product en welke kwaliteit je van het product mag verwachten. Vaak zijn consument vertrouwd met de kwaliteit van het merk en gaan dan ook vaak af op de kwaliteit en reputatie van het (vaak bekende) merk. Om die reden vertegenwoordigt een merk (waaronder ook logo’s worden verstaan) een belangrijke goodwill. Andersom hopen concurrenten dat consumenten - door dicht bij een vaak bekend en vertrouwd merk aan te haken - sneller hun product zullen kopen. Wederom genoeg reden om uw merk goed te beschermen. Evenals een modelrecht wordt een merkrecht uitsluitend verkregen door registratie. Daarbij geldt in principe de regel: wie het eerst komt, die het eerst maalt. In principe kunnen alle tekens (of dat nou sec de woorden zijn waaruit uw handelsnaam bestaat, een logo met grafische elementen, een slogan of een vorm) als merk geregistreerd worden. Zo heeft Adidas bijvoorbeeld haar bekende ‘3-strepen’ als merk geregistreerd en Nike haar bekend teken en slogan ‘just do it’.

Voorwaarde

Een belangrijke voorwaarde is echter wel dat uw merk voldoende onderscheidend is. Met andere woorden: alle tekens die geschikt zijn om de producten of diensten van een onderneming te onderscheiden kunnen als merk geregistreerd worden. Een merk kan eveneens voor de Benelux, Europa en internationaal geregistreerd worden. Nadat uw merk is geregistreerd hebt u het exclusieve recht om dit merk te gebruiken en derden te verbieden om van een identiek of overeenstemmend merk gebruik te maken.

Geen bescherming: gevolgen

Bij de verkrijging van een model- en merkrecht speelt registratie dus een hoofdrol: zonder registratie wordt het recht simpelweg niet verkregen. Op deze regel bestaat één uitzondering en dat is het zogeheten ‘niet-geregistreerde modelrecht’. In het geval van een niet-geregistreerd model worden modelrechten verkregen zonder dat het model geregistreerd is. De bescherming is echter wel beperkt: drie jaar vanaf het moment dat het model aan het publiek beschikbaar is gesteld. Daarnaast is ook de beschermingsomvang van een niet-geregistreerd modelrecht beperkter: u kunt namelijk alleen optreden tegen namaak (identieke producten) en niet tegen gevallen waarin duidelijk wel wordt aangehaakt bij uw product maar toch her en der in details wordt afgeweken. Een ander nadeel is dat na de termijn van drie jaar het ook niet meer mogelijk is om uw model te registreren: uw model zal immers niet meer aan het nieuwheidsvereiste voldoen. Wat zijn de gevolgen als u uw model of merk niet (tijdig) beschermt?

Er zijn (gelukkig) nog aantal manieren waarop u aanhakers kunt aanpakken (zoals door middel van het auteursrecht waarvoor geen registratie is vereist of via de algemene regel van de onrechtmatige daad). Vaak zijn deze routes echter niet zo effectief als het model- of merkrecht. U loopt vaak tegen bewijslastproblemen aan en kunt u vaak alleen optreden tegen namaak (identieke producten).

Tijdig beschermen!

Het registreren van uw model en merk is een belangrijk middel om de waarde van sportartikelen te verhogen. Als model- en merkhouder kunt u anderen het gebruik van uw model en merk verbieden. U creëert daarmee exclusiviteit en verbindt een bepaalde waarde (lees: goodwill) aan uw product. Het is echter wel van belang dat u dat tijdig doet. Daarnaast biedt het merk- en modelrecht u de mogelijkheid om effectief op te treden tegen meelifters. Voorbereid de strijd aangaan is immers het halve werk!

Dit artikel is verschenen in Texpress (2015; nummer 6) - magazine voor de (interieur-)textiel, tapijt- en kledingsector.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.