Hoe krijg ik stukken van een wederpartij?

Over exhibitie en de manieren waarop die kan worden verkregen.

 

Op 26 oktober 2018 http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2018:1985 verruimde de Hoge Raad het toepassingsbereik van artikel 843a Rv. In dit artikel is het recht op inzage van bewijsstukken beschreven. Het artikel stelt dat inzage kan worden ‘gevorderd’. De Hoge Raad oordeelde dat inzage niet alleen kan worden ‘gevorderd’, maar ook kan worden ‘verzocht’. In het normale spraakgebruik is dat maar een klein verschil, in het juridische is het een wereld van verschil, omdat de insteek van de procedure wezenlijk anders is. Het is nu mogelijk om ook met een verzoekschrift een beroep te doen op artikel 843a Rv. Hiermee kan een aantal belangrijke stappen in de (voor)procedure in een keer worden behandeld door een rechter. Dit versnelt de procedure en scheelt in proceskosten en de te storten griffierechten.

Casus

Het bedrijf Syngenta ontwikkelt en verkoopt groenterassen. Het telen en opkweken daarvan besteedt zij uit aan derden.

Een opkweker verzorgt al 25 jaar de planten van Syngenta als daar in 2015 een tomatenvirus wordt geconstateerd. Het virus wordt gevonden in een partij planten die door Syngenta geplaatst is. In opdracht van Syngenta vindt onderzoek plaats naar de bronnen van deze virusuitbraak. Op basis van het onderzoek zegt Syngenta de overeenkomst met de opkweker op. Het zou niet aan de planten van Syngenta hebben gelegen, maar aan de opkweker. De opkweker wil daarop inzicht in de onderzoeksresultaten; hij wil verifiëren of de opzeggingsgrond terecht is ingeroepen. Syngenta weigert hieraan gehoor te geven. Hierop vordert de opkweker nakoming van de duurovereenkomst. Ook stelt hij Syngenta aansprakelijk voor de schade vanwege het beëindigen van de overeenkomst.

Procedures

In de procedure verzoekt de opkweker om een voorlopig getuigenverhoor en verzoekt hij inzage in de onderzoeksresultaten. De rechtbank wijst het exhibitieverzoek gedeeltelijk toe. In hoger beroep wijst het Hof het exhibitieverzoek in zijn geheel toe. Hierbij stelt het Hof – in reactie op een verweer – dat de procedure met een verzoekschrift kon worden ingeleid. Ook inhoudelijk kon dit, omdat Syngenta niet aannemelijk heeft gemaakt dat er zwaarwegende belangen waren die zich tegen toewijzing verzetten.

In cassatie stelt Syngenta dat artikel 843a Rv enkel over ‘vorderen’ spreekt en dat de procedure (dus) niet met een verzoekschrift begonnen had mogen worden. Daarbij gaat Syngenta in op zwaarwegende belangen. Syngenta is namelijk van mening dat het gaat om vertrouwelijke, interne stukken die waren bedoeld voor een goede besluitvorming. Dit zwaarwegende (bedrijfs)belang had moeten prevaleren boven waarheidsvinding.

Uitspraak

De Hoge Raad stelt dat artikel 843a Rv oorspronkelijk inderdaad alleen bedoeld is geweest voor vorderingen (dagvaardingen). Toch oordeelt de Hoge Raad dat inzage op basis van dit artikel ook kan worden verkregen met een verzoekschrift. Het verzoek kan worden gedaan als zelfstandig verzoek, maar ook tegelijk met een ander verzoek, zoals een voorlopig getuigenverhoor of voorlopig deskundigenbericht.

Daarbij stelt de Hoge Raad dat vertrouwelijkheid inderdaad een zwaarwegend (bedrijfs)belang kan zijn dat kan maken dat de gegevens niet behoeven te worden gedeeld. Hierbij verwijst hij naar artikel 843a lid 4 Rv. Omdat het beroep van Syngenta echter dusdanig algemeen was verwoord, was er volgens de Hoge van een gewichtige reden die zou moeten strekken tot afwijzing, geen sprake.

Conclusie

Met een verzoekschrift kan inzage worden verkregen van bewijsstukken. Dit verzoek kan zelfstandig en tegelijk met andere verzoeken worden gedaan. Hiermee kunnen belangrijke (voor)stappen in een procedure in een keer worden behandeld door de rechter. De Hoge Raad lijkt met deze uitspraak tegemoet te komen aan de wensen van een efficiënte en betaalbare procesvoering. Deze uitspraak heeft er in ieder geval voor gezorgd dat de mogelijkheden die het civiele bewijsrecht biedt verruimd zijn.

Gert-Jan de Jager, Advocaat 
Met dank aan Jouke van Campenhout

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.