Inbreukprocedure om aanbestedingsplicht woningcorporaties

De Europese Commissie heeft geoordeeld dat woningcorporaties op grond van de Aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU moeten worden aangemerkt als aanbestedende diensten en daarom moeten voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Nu Nederland woningcorporaties niet als aanbestedende dienst heeft aangewezen, geeft Nederland een onjuiste toepassing aan de aanbestedingsrichtlijnen, zo oordeelt de Europese Commissie. De Commissie heeft op 7 december 2017 aangekondigd een inbreukprocedure te starten.

Inbreukprocedure

Nederland is verplicht nakoming van het EU-recht te verzekeren. Dit betekent ook dat Nederland er op toe moet zien dat de aanbestedingsrichtlijnen correct worden nageleefd. Als deze verplichtingen worden verzaakt, kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten.

Een inbreukprocedure werkt grofweg als volgt. Als de Europese Commissie vermoedt dat de aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd, wordt er eerst een ingebrekestelling gestuurd naar de desbetreffende lidstaat. Bij de ingebrekestelling vraagt de Commissie de lidstaat om duidelijkheid te verschaffen en wordt de lidstaat aangemaand om de regels (in de ogen van de Commissie) correct na te leven. Dit is de fase waarin Nederland zich bevindt. Nederland heeft twee maanden gekregen om te reageren op de ingebrekestelling.

Als de reactie van de lidstaat niet bevredigend is en de Europese wetgeving nog altijd onvoldoende wordt nageleefd volgens de Commissie, stuurt zij een met redenen omkleed advies (MROA). Dit advies bevat het standpunt van de Commissie over de inbreuk. De lidstaat krijgt wederom twee maanden de tijd om te reageren. Als de lidstaat geen gevolg geeft aan het advies kan de Europese Commissie het Hof van Justitie verzoeken Nederland te veroordelen wegens het niet nakomen van haar verplichtingen.

Publiekrechtelijke instelling

De inbreukprocedure zal antwoord geven op de vraag of een woningcorporatie als aanbestedende dienst gekwalificeerd moet worden. De vraag of een woningcorporatie een aanbestedende dienst is, komt neer op de vraag of een woningcorporatie een publiekrechtelijke instelling is in de zin van artikel 1.1 Aanbestedingswet. Het gaat hierbij om een instelling die:

  • is opgericht met het doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, anders dan van industriële of commerciële aard;
  • rechtspersoonlijkheid bezit;
  • een bepaalde mate van overheidsinvloed ondergaat.

Europa Decentraal heeft in juni 2017 een artikel gepubliceerd waarin het standpunt van Nederland omtrent woningcorporaties uiteen is gezet. Nederland neemt formeel het standpunt in dat woningcorporaties niet als aanbestedende dienst moeten worden gezien.

De Europese Commissie meent echter dat aan alle voorwaarden zoals geïmplementeerd in artikel 1.1 Aanbestedingswet is voldaan. Hoewel niet uitdrukkelijk overwogen door de Europese Commissie lijkt de wijziging van de Woningwet in 2015 ten grondslag te liggen aan het standpunt van de Commissie. De herziene Woningwet geeft in ieder geval nieuwe voorschriften voor het toezicht op corporaties. Dit toegenomen toezicht zou kunnen verklaren waarom de Europese Commissie het standpunt inneemt dat een woningcorporatie aan alle voorwaarden van een publiekrechtelijke instelling voldoet en daarmee aanbestedingsplichtig is.

Tot slot

De uitkomst van de inbreukprocedure staat nog niet vast. Nu Nederland zich tot dusver formeel op het standpunt heeft gesteld dat woningcorporaties geen aanbestedende diensten zijn, ligt het voor de hand dat de kwestie zal leiden tot een uitspraak van het Europese Hof van Justitie. Tot die tijd adviseren wij woningcorporaties zich zo goed mogelijk voor te bereiden op de mogelijke gevolgen.

Anne de Jong - advocaat aanbestedingsrecht

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.