Krakers; hoe kom je ervan af?

Amsterdam, 1980. Grote tanks rijden door de straten en de ME slaat erop los. Oorlog? Nee, er werden wat krakers ontruimd. Hoewel we dit soort beelden nu niet meer zien, merken we in de praktijk dat kraken nog altijd een actueel probleem is. Recent is bijvoorbeeld nog een leegstaande kerk in Rotterdam gekraakt. De kerk stond nog maar net leeg en te koop en de krakers zagen hun kans schoon. De krakers hadden de kerk van binnen volledig gesloopt en de kostbare inventaris gestolen. De kerk was inmiddels omgebouwd tot drugslab.

Naast de gevaarlijke situaties en de schade die kunnen ontstaan, ondervinden omwonenden veel overlast van krakers. Ondertussen blijft de eigenaar in principe aansprakelijk voor wat er in zijn pand gebeurt. Verder zien wij regelmatig dat de aanwezigheid van krakers de verkoop van het pand kan bemoeilijken. Het schrikt de potentiële kopers niet alleen af, het drukt ook de waarde van een pand. Onzekerheid over de staat en het moment van levering van het pand, vrij van krakers, zorgen er vaak voor dat de onderhandelingen over een verkoop al snel stuk lopen.

De politie is vaak op de hoogte van kraak, maar doet niets. Moet u dan met lede ogen toezien hoe krakers uw pand bezetten of zelfs slopen?

Strafbaar

Kraken is sinds 1 oktober 2010 strafbaar. Een kraker kan op grond van artikel 138a Wetboek van Strafrecht worden veroordeeld tot een gevangenisstraf van een jaar. Daarnaast heeft de officier van justitie op grond van de wet de bevoegdheid het gekraakte pand te betreden en te ontruimen. Maar deze wettelijke strafrechtelijke mogelijkheden betekenen helaas niet dat politie en justitie zonder meer en direct optreden tegen krakers.

Zelfs als er aangifte is gedaan, besluit de officier van justitie vaak voorlopig niets te doen. De reden hiervoor is dat de kraker zich inmiddels op zijn huisrecht heeft beroepen. Al snel nadat kraken bij wet strafbaar was gesteld, is in de rechtspraak aangenomen dat degene die met uitzetting wordt bedreigd in de gelegenheid moet zijn de zaak aan de rechter voor te leggen, voordat de ontruiming wordt geëffectueerd. Als de kraker die mogelijkheid niet heeft, kan de ontruiming door de officier van justitie strijd met artikel 8 EVRM betekenen. In artikel 8 EVRM is het huisrecht neergelegd dat erop neerkomt dat een ieder recht heeft op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie. Een procedure is daarmee vaak onvermijdelijk als de officier van justitie tot ontruiming zou willen overgaan.

In de praktijk komt het erop neer dat krakerszaken helaas geen prioriteit hebben en het vinden van een oplossing aan de eigenaar van het pand zelf wordt overgelaten. Al zijn er spaarzame uitzonderingen, zoals bij de krakers van De Vloek in Scheveningen. Zij werden eerder dit jaar veroordeeld wegens kraken en openlijke geweldpleging.

Civielrechtelijke ontruiming

De eigenaar van een gekraakt pand heeft namelijk ook zelf de mogelijkheid om ontruiming af te dwingen. In een civielrechtelijke procedure kan ontruiming van het pand worden gevorderd. Het zonder recht of titel, dus zonder een huurovereenkomst bijvoorbeeld, gebruik maken van een pand, levert een grond voor ontruiming op. Krakers maken door het gebruik namelijk inbreuk op het eigendomsrecht van de eigenaar. Het eigendomsrecht is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. Het staat de eigenaar met uitsluiting van een ieder vrij om van de zaak gebruik te maken en levert tevens de bevoegdheid op om zijn eigendom op te eisen van een ieder die haar zonder recht of titel onder zich houdt. Ook in dat geval zullen krakers een beroep proberen te doen op hun huisrecht, maar met een juiste onderbouwing van de vordering oordelen rechters doorgaans dat het eigendomsrecht van de eigenaar dient te prevaleren. De ontruiming van de krakers kan door de eigenaar worden afgedwongen in een kort geding of in een bodemprocedure (die wat meer tijd in beslag neemt). Voor welke procedure het best kan worden gekozen, is afhankelijk van de spoedeisendheid van de kwestie en de overige omstandigheden.

Wat te doen?

Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen. Heeft u (binnenkort) leegstaand vastgoed? Laat u zich dan goed adviseren over de mogelijkheden om krakers uit uw pand te weren. Als er al krakers in uw pand zitten, wacht dan niet te lang en win advies in over welke stappen u het beste kunt nemen. Niet in de laatste plaats om de schade zo veel als mogelijk te beperken. Wij helpen u graag op weg.

Karima Bol – advocaat vastgoed

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.