Misleidende etikettering en bescherming van de consument

Het einde van Sojaghurt (Aldi) en Melkan Amandeldrink en Botergoud Melange?

Een etiket mag niet misleiden. U moet als consument gewoon kunnen begrijpen wat erin zit, zonder dat u in detail het etiket moet afspeuren. Dat was ons al duidelijk geworden sinds het Teekanne arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) uit 2015. Voor zuivel licht de lat nog hoger. Voor die sector is op Europees niveau al jaren (en tot in detail) geregeld wanneer een product  melk mag heten en wanneer  de benaming kaas, yoghurt of boter gebruikt mag worden. De meest recente Europese wetgeving op het gebied van etikettering van levensmiddelen heeft bovendien opgenomen dat producten hun wettelijke benaming dienen te dragen.

Regelgeving en de praktijk

Melk mag alleen melk heten als het door melklieren is afgescheiden, zonder toevoeging of onttrekking van stoffen. Indien het wel een behandeling heeft ondergaan, dan mag het alleen melk heten als de samenstelling niet is gewijzigd dan wel als het wijzigingen heeft ondergaan die beperkt blijven tot het toevoegen of onttrekken van natuurlijke melkbestanddelen als daaraan een woord is toegevoegd. Het woord ‘melk’ wordt dan gebruikt om de oorsprong of het doel van het gebruik te omschrijven. Denk aan chocolademelk. De overige bekende zuivelbenamingen mogen alleen gebruikt worden als het uit melk verkregen is. Een productnaam mag ook bestaan uit een zuivelbenaming in combinatie met een tweede woord. Vereist is dan wel dat dit tweede woord niet de plaats van een bestanddeel van melk inneemt en dat de melk of het zuivelproduct een essentieel bestanddeel is, hetzij door hoeveelheid, hetzij vanwege het kenmerkende effect.

Zo, dat was de regelgeving, nu de praktijk. In Duitsland gebruikt de onderneming TofuTown o.a. de benamingen Soyatoo Tofubutter, Veggie-Cheese en Pflanzenkäse.

Een Duitse belangenvereniging maakte bezwaar en meende dat door het gebruik van deze benamingen de concurrentie op de Duitse markt werd vervalst. De rechtbank besloot vervolgens vragen te stellen aan het HvJEU om erachter te komen of de toevoeging van beschrijvende aanduidingen (‘tofu’, ‘veggie’) de verplichtingen van de wettelijke benamingen opzij schuift en of de benaming ‘melk’ maar ook ‘kaas’, ‘room’, ‘boter’ en ‘yoghurt’ ook voor zuiver plantaardige producten gebruikt mogen worden.

Het HvJEU heeft weinig hordes te nemen in dit TofuTown arrest. Melk en zuivelbenamingen zijn wettelijk gedefinieerd en kunnen op basis daarvan al niet voor een zuiver plantaardig product gebruikt worden. Nu bij gebruik van de aanduiding ‘soja-‘ en ‘tofu-‘ niet meer wordt voldaan aan de eis dat melk een essentieel bestanddeel of het kenmerkende effect is, kunnen deze combinatiewoorden niet gebruikt worden voor zuivelproducten. Niet ten behoeve van de afzet en evenmin in reclame. Dit is niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel of het beginsel van gelijke behandeling. Zou dit gebruik wèl worden toegestaan dan zou er geen manier meer bestaan om op een duidelijke manier deze producten te identificeren. Hierdoor zou er verwarring bij de consument kunnen ontstaan terwijl de Europese regelgeving op het gebied van etikettering juíst de bescherming van de consument tegen verwarring tot doel heeft.

Conclusie

Hoe zit het dan op de Nederlandse markt? Botergoud Mélange zal stellen dat door de 67% roomboter voldaan is aan het criterium van essentieel bestanddeel c.q. kenmerkend effect. Nu deze subjectieve termen niet wettelijk zijn ingevuld, moeten we voor Botergoud maar hopen dat dit klopt.

Hoe zit dat dan met Sojaghurt? Alhoewel de benaming ‘yoghurt’ niet één op één wordt gebruikt als productbenaming zou het verwarringscriterium er toch voor kunnen zorgen dat het wordt gezien als een woordcombinatie van ‘soja’ en ‘yoghurt’. In dat geval is deze productbenaming op grond van het TofuTown arrest verboden.

En hoe zit het dan met het aloude merk ‘MELKAN’. Dit merk bevat de term ‘melk’ dat alleen gebruikt mag worden voor melk en melkproducten. Amandeldrink is een plantaardige drank. Melkan Amandeldrink lijkt dan problematisch omdat de wettelijke benaming voor ‘melk’ gebruikt wordt voor een zuiver plantaardig product. Zolang er niemand roept, zal er niks gebeuren, maar als er een consument bezwaar zal maken, is deze casus een lastige. Wellicht dat Melkan met goede argumenten kan toelichten dat dit merk door de consument al helemaal niet meer wordt gezien als een verwijzing naar melk maar gewoon als naam van de onderneming. De producent van plantaardige producten zal dus creatief moeten blijven om zijn ‘alternatief voor zuivel’ aan te prijzen!

Thera Adam – van Straaten, advocaat IE, Reclame en etikettering

 

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.