Modelregistratie van aardappelfriet: toch niet zo gek?!

De voorzieningenrechter van Rechtbank Den Haag heeft zich onlangs uitgelaten over aardappelfrieten. Het ging deze keer niet over smaak, maar over de vorm van een aardappelfriet. Was er sprake van inbreuk op de vorm van de aardappelfriet? Het antwoord was ja, mede dankzij de modelregistratie die was verricht voor de vorm van de aardappelfriet van eiser.

Modelrecht: wat en hoe?

Helaas is het modelrecht nog altijd een beetje het ondergeschoven kindje van de intellectuele eigendomsrechten. Vaak wordt het belang van de juiste (juridische) bescherming van een model onderschat en met name ook de rol die een modelregistratie daarbij kan spelen.

De aardappelfriet-zaak laat dat nog eens (in positieve zin) zien. Vaak wordt ten onrechte gedacht dat een modelregistratie alleen toepasselijk is voor designvoorwerpen (denk bijvoorbeeld aan banken, stoelen, tafels etc.). De aardappelfriet-zaak laat echter zien dat ook een modelregistratie kan worden verricht voor de vorm van een aardappelfriet en ook zeer nuttig kan zijn wanneer uw concurrent zich iets te veel laat inspireren door uw product.

Het modelrecht beschermt immers de uiterlijke vormgeving van een “voortbrengsel” en dat kan van alles zijn. Het enige criterium is dat het model visueel zichtbaar moet zijn en ook als zodanig kan worden weergegeven. De (juridische) eisen die daaraan gesteld worden zijn dat het model ‘nieuw’ moet zijn en een ‘eigen karakter’ moet hebben. Zie voor meer info over de bescherming en voorwaarden van modelrechten mijn eerdere blogs.

Een belangrijk aspect van het modelrecht is dat deze uitsluitend door de registratie ervan ontstaat. De enige uitzondering die daarop geldt is het zogeheten “ongeregistreerd modelrecht” – de bescherming is dan wel (zowel in tijd als in omvang) beperkter dan een geregistreerd modelrecht.

Modelrechten in de rechtszaal: een analyse tot op het bot

Nu even terug naar de aardappelfriet-zaak. De aardappelfriet waar het in deze zaak om ging is als volgt geregistreerd:

Deze aardappelfrieten worden in de praktijk als volgt op de markt gebracht:

De aardappelfrieten waarvan de voorzieningenrechter heeft geoordeeld dat deze inbreuk maken zien er als volgt uit:

Hoe beoordeelt de rechter vervolgens of sprake is van inbreuk? Simpelweg door te vergelijken. Daarbij wordt, zoals u zult begrijpen, op ieder detail gelet en ieder verschil/overeenstemming groot uitgemeten om vervolgens tot een conclusie te kunnen komen. Daarbij wordt uitgegaan van het model zoals geregistreerd (!) versus het model zoals op de markt is gebracht. Om die reden is een goede en weloverwogen modelregistratie zo enorm belangrijk. De rechter zal immers altijd moeten uitgaan van het model zoals geregistreerd. Als de modelregistratie slechte/onduidelijk foto’s of tekeningen bevat, kan de rechter tot de conclusie komen dat u geen geldig modelrecht heeft. Bovendien kunt u in moeilijkheden komen wanneer de rechter moet oordelen over de vraag of sprake is van inbreuk.

Om die reden wordt bij een modelregistratie soms gekozen voor lijnentekeningen (zoals in de aardappelfrieten-zaak gebruikt) waarbij het model uitsluitend in tekeningen wordt weergegeven. Hiermee wordt de nadruk gelegd op de vorm van de friet en bijvoorbeeld niet de structuur, schil of kleur van de friet. Het is echter ook denkbaar dat  juist de kleur, het materiaal of de structuur essentieel is bij een bepaald model, waardoor juist een foto een betere keuze is voor registratie. Hoe dan ook: in de rechtszaal zullen al deze aspecten onder een vergrootglas worden gelegd en is maar altijd de vraag of u een geldig modelrecht heeft en, zo ja, of u met de verrichte modelregistratie de drempel van de inbreuk haalt.

In de aardappelfrieten-zaak oordeelde de rechter dat het hier om een geldige modelrecht gaat dat ‘nieuw’ is en een ‘eigen karakter’ heeft. Vervolgens worden de aardappelfrieten naast elkaar gelegd en vergeleken:

Vervolgens komt de rechter tot het oordeel dat de aardappelfriet rechts “geen andere algemene indruk wekt” dan de aardappelfriet links. De enkele kleine verschillen (zoals de dikte en de punten van de frieten) zijn volgens de voorzieningenrechter “te ontwaren”. Het oordeel is dat de aardappelfriet rechts inbreuk maakt op het modelrecht op de aardappelfriet links.

Conclusie

Een goede en tijdige modelregistratie waarbij goed nagedacht wordt over de manier waarop het model in het depot tot uiting komt is een belangrijke zaak. In geval van inbreuk, zult u het immers moeten doen met het modelrecht zoals geregistreerd en niet zoals gebruikt. De haalbaarheid van uw inbreukclaim is dan ook grotendeels afhankelijk van de keuzes die u vooraf moet maken. Met andere woorden: beoordeel of een nieuw product in aanmerking zou kunnen komen voor modelregistratie en hoe u deze registratie het beste kunt aanpakken!

Derya Ada, advocaat IE

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.