Over smaak valt te twisten; Auteursrecht op de smaak van Heksenkaas?

Of smaak (van een product) auteursrechtelijke bescherming kan genieten is al jarenlang een onderwerp van discussie. Waar de Hoge Raad in 2006 in haar arrest Lancome/Kecofa heeft geoordeeld dat de geur van parfum voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking kan komen, was dit voor smaak nog altijd niet duidelijk. Tot afgelopen woensdag. Op 3 mei jl. heeft de Haagse rechter geoordeeld dat de smaak van Heksenkaas geen auteursrechtelijk beschermd werk is.

Hoe zit ook alweer?

Het auteursrecht gaat er vanuit dat een werk auteursrechtelijke bescherming kan genieten als een werk, zoals een boek of een schilderij, een eigen, oorspronkelijk karakter heeft (geen sprake van ontlening) en het een persoonlijk stempel van de maker draagt (creativiteit). Het werk mag daarnaast niet zo banaal of triviaal zijn dat daarachter geen creatieve arbeid valt aan te wijzen. Volgens het Europees Hof van Justitie moet het gaan om “een intellectuele schepping van de auteur van het werk”.

De feiten

Levola, de producent van Heksenkaas (een smeerdip met roomkaas, verse kruiden én een tikje magie) had een procedure aangespannen tegen EFC, de producent van Magic Cheese, ook een roomkaas product. Volgens Levola maakt Magic Cheese inbreuk op de smaak van Heksenkaas.

De Haagse rechtbank was het niet eens met Levola en volgde de argumentatie van EFC namelijk dat de smaak van Heksenkaas niet voldoet aan de vereisten om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen. De schappen van de supermarkten staan immers vol met roomkazen die op smaak zijn gebracht met verse kruiden, zoals Boursin, Philadelphia, Paturain etc. Daarnaast zijn de afzonderlijke ingrediënten als roomkaas, azijn, suiker en verse prei van Heksenkaas op zichzelf niet auteursrechtelijk beschermd en juist banaal en triviaal voor een roomkaas met verse kruiden. De creatieve keuze die Heksenkaas zo bijzonder  zou maken was door Levola onvoldoende onderbouwd.

Proef op de som

Dat de Heksenkaas weinig origineel was hebben de Haagse rechters ook zelf ondervonden. Zij hebben de roomkaas geproefd en kwamen tot de conclusie dat de smaak van Heksenkaas niet verrassend genoeg was om auteursrechtelijke bescherming te genieten. Volgens de rechters was de smaak van Heksenkaas romig, eerder vettig dan kazig, zoet en met een prominente look smaak en was van enige verrassende (en dus creatieve/originele) smaak geen sprake. Op basis hiervan heeft de rechtbank geoordeeld dat de smaak van Heksenkaas niet auteursrechtelijk beschermd kan worden.

Valt smaak dus nu niet te beschermen?

De eerste poging om smaak auteursrechtelijk beschermd te krijgen is mislukt. Toch denk ik dat het wel mogelijk is om smaak te beschermen. Ieder creatief voortbrengel dat zintuigelijk waarneembaar is kan immers door het auteursrecht beschermd voelen. Smaak valt daar m.i. ook onder. Een zeer unieke smaak zou hier mogelijk voor in aanmerking kunnen komen. Blijft alleen dan de vraag over of die unieke smaak objectief vastgesteld kan worden. Dat wordt lastig, smaak blijft immers een subjectief gegeven.

Ady van Nieuwenhuizen, advocaat merkenrecht

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.