Portretrecht vs privacy vs informatievrijheid?

Op 16 augustus jl. kopte de Volkskrant op de voorpagina: “Is Schiphol nog veilig?”, met op de ‘achtergrond’ een mannelijke bestuurder van een auto met een baard. De man is kennelijk staande gehouden door de marechaussee in verband met de verscherpte controle op toegangswegen naar luchthaven Schiphol.

De betreffende man is hier duidelijk niet blij mee en zocht verhaal bij de Volkskrant. De Volkskrant vraagt zich af wat ze fout zouden hebben gedaan. De man beroept zich op schending van zijn portretrecht én zijn privacy. Hij had immers geen toestemming gegeven voor het plaatsen van zijn portret op de foto. De Volkskrant beroept zich begrijpelijk op de informatievrijheid. Als de man zijn aangekondigde kort geding doorzet, wordt dit een interessante case.

Toestemming

De man verwijst in zijn brief naar het ontbreken van zijn toestemming in verband met zijn portretrecht en de jurisprudentie daarover. Toestemming van de man voor het maken/publiceren van de foto is in deze omstandigheden echter niet nodig. Voor het publiceren van de foto is – nu deze niet in zijn opdracht is gemaakt – wel plaats voor een belangenafweging. Een vergelijkbare belangenafweging zal al moeten worden gemaakt als de man een beroep doet op zijn privacy, een grondrecht gewaarborgd door artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en artikel 7 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (Handvest). De Volkskrant beroept zich hier op de informatievrijheid, gewaarborgd door artikel 10 EVRM en artikel 11 Handvest. De informatievrijheid is een hoogwaardig recht, dat alleen kan worden beperkt voorzover dat noodzakelijk (proportioneel en subsidiair) is in een democratische samenleving ter bescherming van andere belangen (zoals het recht op privacy).

Sinds de uitspraak van de Hoge Raad in de Britt Dekker-zaak (Geenstijl/Sanoma) weten we dat de Nederlandse rechter gehouden is bij een beroep op een grondrecht tegenover een ander (grond)recht een nauwkeurige belangenafweging te maken. We zien al jaren het toenemend belang van grondrechten in geschillen. Zeker binnen het intellectuele eigendomsrecht, waarbij grondrechten de handhaving van intellectuele eigendomsrechten aan banden kunnen leggen. Zijn alle advocaten over 15 jaar grondrechten-experts?

Mocht de zaak voor de rechter komen, dan staat hem een ingewikkelde – maar minstens even interessante – taak te wachten. Hoewel de uitkomst in de zaak een hele concrete belangenafweging vergt en dus specifiek afhangt van de omstandigheden van dit geval, wordt het interessant om te zien welk belang de rechter zwaarder acht. Daarbij zal bovengenoemde kop van het artikel (alsook de context) in combinatie met het portret van de man een belangrijke rol spelen – en daar heeft de man toch wél een punt (en dat erkent de hoofdredacteur van de Volkskrant ook). Ik ben in ieder geval van mening dat de informatievrijheid niet snel mag wijken, ook niet in geval van een minder gelukkig gekozen kop. Het laten prevaleren van het belang van privacy van de man in de zaak zal in ieder geval een flinke impact hebben op de wijze van verslaggeving binnen de media.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.