Terugvordering van onrechtmatige steun: een proces in drie fasen

De casus van Fleuren Compost laat zien dat het terugvorderen van in strijd met de communautaire staatssteunregels verstrekte subsidies geen sinecure is. In dit artikel wordt aan de hand van deze casus uiteengezet hoe ten onrechte verleende subsidie in Nederland kan worden teruggevorderd. In deze casus was de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij subsidieverlener. Deze bijdrage is echter ook van belang voor decentrale overheden als zij ten onrechte subsidie verstrekken en de Europese Commissie (hierna: Commissie) terugvordering verlangt. Herhaaldelijk heeft het Hof van Justitie (HvJ EG) namelijk beslist dat een aan een lidstaat gerichte terugvorderings-beschikking bindend is voor alle organen van deze lidstaat. Elk orgaan van de lidstaat dat betrokken is bij de tenuitvoerlegging van de terugvorderingsbeschikking, moet alle maatregelen nemen die noodzakelijk zijn om een onmiddellijke en effectieve tenuitvoerlegging van de beschikking te realiseren.[1] Hieraan kan worden toegevoegd dat het in art. 10 EG-verdrag neergelegde beginsel van gemeenschapstrouw niet enkel geldt voor de centrale overheid, maar ook voor de decentrale overheden.[2] Ook art. 10 EG-verdrag brengt met zich dat decentrale overheden loyaal moeten meewerken aan de ten uitvoerlegging van een terugvorderingsbeschikking.

De terugvordering van ten onrechte verleende subsidie is op dit moment in Nederland een proces in drie fasen. In de (eerste) communautaire fase wordt vastgesteld dat er sprake is van onrechtmatige staatssteun en krijgt de lidstaat (Nederland) de verplichting opgelegd om de ten onrechte betaalde subsidie terug te vorderen. In de (tweede) bestuursrechtelijke fase wordt het subsidiebesluit ingetrokken en wordt het subsidiebedrag als onverschuldigd betaald teruggevorderd. In de (derde) civielrechtelijke fase wordt de terugvordering geëffectueerd en wordt tevens rente gevorderd door het instellen van een daartoe strekkende eis bij de burgerlijke rechter.

Aan het slot van deze bijdrage zijn enkele aandachtspunten opgenomen voor overheden die subsidie verstrekken. Verder wordt daar ingegaan op ontwikkelingen die van invloed zijn op het terugvorderingsproces.

Het hele artikel, gepubliceerd in de Gemeentestem 2008, 7289, pag, 57, is hier na te lezen.

[1] HvJ EG 21 mei 1987, (Albako) zaak 249/85 en Notice from the Commission: Towards an effective implementation of Commission decicions ordering Member States to recover unlawful and incompatible State aid (2007), p. 10, randnr. 45.

[2] B. Hessel, 'Het kabinetsstandpunt over de Europese dimensie van toezicht: een aansporing voor gemeenten om Europees recht nog meer serieus te nemen', Gst. 2005, 34.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.