Verdere sancties VS tegen Rusland – consequenties Europese energiebelangen

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en de Senaat hebben een wetsvoorstel goedgekeurd dat onder meer gericht is op het aanscherpen van de handelssancties tegen Rusland. Achtergrond daarvan is de door de VS gestelde en door Rusland krachtig bestreden inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De potentiële gevolgen van deze eenzijdige stappen voor de Europese energiebelangen zijn groot. De gestelde inmenging door Rusland in de Amerikaanse presidentsverkiezingen laat onverlet dat het wetsvoorstel alle tekenen van Amerikaans protectionisme in zich heeft. Alle reden daar aandacht voor te hebben.

Countering Russian Influence in Europe and Eurasia Act of 2017

Wat is de stand van zaken; op 25 juli heeft het Huis van Afgevaardigden met grote meerderheid het wetsvoorstel Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act” (HR 3364) goedgekeurd. Ook de Senaat heeft hier op 27 juli met een grote meerderheid mee ingestemd. Het is nu aan president Trump om het wetsvoorstel te ondertekenen of zijn veto hierover uit te spreken. Indien hij ervoor kiest om zijn veto uit te spreken kan, gezien het enorme aantal voorstanders in zowel het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat, het voorstel ook tegen diens zin worden aangenomen. Alles duidt er dus op dat de wet er komt, of president Trump zijn veto nu uitspreekt of niet.

Het wetsvoorstel bestaat uit drie verschillende onderdelen. Titel 1 richt zich op sancties met betrekking tot Iran, titel 2 op sancties met betrekking tot Rusland en titel 3 op sancties met betrekking tot Noord Korea. In deze blog beperken wij ons tot titel 2, die ook wel de “Countering Russian Influence in Europe and Eurasia Act of 2017” genoemd wordt. De Europese Commissie heeft in niet mis te verstane bewoordingen haar zorgen hierover geuit. Deze sancties zullen Europese energiebedrijven en de keur aan toeleveranciers die betrokken zijn bij Rusland-gerelateerde projecten schaden. President Trump krijgt de mogelijkheid om in het wetsvoorstel omschreven sancties op te leggen aan bedrijven en consumenten die bewust bijdragen aan de “development, maintenance, modernisation, or repair of energy export pipelines by the Russian Federation”. Het gaat hierbij om investeringen en het verkopen, verhuren of verstrekken van goederen, diensten, technologie, informatie en ondersteuning die een reële marktwaarde hebben van $ 1,000,000 of meer of die gedurende een periode van 12 maanden een totale reële marktwaarde hebben van $ 5,000,000 of meer. Een aanzienlijk aantal Nederlandse bedrijven in de offshore industrie dreigen getroffen te worden.

Met de sancties heeft de VS specifiek ook het Nord Stream 2 project, de nog te bouwen gasleiding van Rusland naar Noord-Duitsland, op het oog. In het wetsvoorstel staat onverholen dat het beleid van de VS is “to continue to oppose the NordStream 2 pipeline given its detrimental impacts on the European Union’s energy security, gas market development in Central and Eastern Europe, and energy reforms in Ukraine”. De bewoordingen ten spijt is de bedoeling van het wetsvoorstel niet zozeer zorg om de energiebelangen van de EU etc., maar heeft het vooral als oogmerk de eigen gasexport van de VS te bevorderen. Het wetsvoorstel zegt: “the United States Government should prioritize the export of United States energy resources in order to create American jobs, help United States allies and partners, and strengthen United States foreign policy.”

Reactie vanuit Europa

Naar aanleiding van scherpe kritiek vanuit Europa, is het wetsvoorstel inmiddels iets aangepast. Aan het voorstel is toegevoegd dat de president “should continue to uphold and seek unity with European and other key partners on sanctions implemented against the Russian Federation”. Daarnaast is toegevoegd dat de president slechts sancties kan opleggen “in coordination with allies of the United States”. Dat lijkt een doekje voor het bloeden, want het wetsvoorstel voorziet er expliciet in sancties te kunnen opleggen aan ieder bedrijf (óók Europese) dat bijdraagt aan de ontwikkeling, het onderhoud, de modernisering of het herstellen van Russische energie-exportpijpleidingen. De voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, maakt zich terecht bijzonder boos daarover en benadrukt dat indien de zorgen van de EU niet voldoende in aanmerking worden genomen, de EU verdere stappen zal ondernemen. “America first cannot mean that Europe’s interests come last”, aldus Juncker. De EU is nu allereerst uit op een verklaring waarin staat dat Europese ondernemingen bij de invulling van de sancties worden ontzien. Gezien de huidige opstelling van de VS valt echter het ergste te vrezen over de uitkomst daarvan. En als die vrees bewaarheid worden zou, welke stappen kunnen dan door de EU worden genomen? Gedacht kan worden aan een arbitrageprocedure bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO), maar meer voor de hand liggend is wetgeving die de extraterritoriale werking van de sancties van de VS tegengaat.

Wetgeving die extraterritoriale werking maatregelen VS tegengaat

De  VS heeft in het verleden vaker extraterritoriale sanctiewetgeving ingevoerd ter verwezenlijking van politieke doeleinden. Deze wetgeving wordt extraterritoriaal genoemd omdat zij buitenlandse bedrijven sancties oplegt in geval van niet naleving van de Amerikaanse handelsrestricties. Zo heeft de VS in 1996 de ‘Cuban Liberty and Democratic Solidary Act of 1996’ en de ‘Iran and Libya Sanctions Act of 1996’ uitgevaardigd, waarmee aan buitenlandse bedrijven handelsrestricties werden opgelegd met betrekking tot Cuba, Iran en Libië. Als reactie op de sancties tegen specifiek Cuba heeft de Europese Gemeenschap (EG) destijds Verordening 2271/96 ingevoerd ‘tot bescherming tegen de gevolgen van de extraterritoriale toepassing van rechtsregels uitgevaardigd door een derde land en daarop gebaseerde of daaruit voortvloeiende handelingen’. Deze verordening verbiedt het gehoor geven aan en biedt bescherming en verweer tegen de gevolgen van de bovengenoemde sanctiewetgeving van de VS. Een dergelijke maatregel zou ook een probaat middel kunnen zijn om de gevolgen van de “Countering Russian Influence in Europe and Eurasia Act of 2017” voor Europese bedrijventegen te gaan. In ieder geval zou dat een adequate reactie zijn. Heel veel wetgevende voeten in de aarde zal de totstandkoming van een dergelijke maatregel niet hoeven hebben. Aanpassing van Verordening 2271/96 middels een verdere annex daarbij is alles wat daarvoor nodig lijkt. Eerst echter nu maar eens zien of deze Amerikaanse soep echt zo heet gaat worden gegeten als opgediend. De Amerikaanse politiek blijft ons sedert het aantreden van president Trump tenslotte dagelijks verrassen.

Inmiddels heeft president Trump op woensdag 2 augustus tegen diens zin de sanctiemaatregelen met zijn handtekening bekrachtigd. Nu is het afwachten wat de vervolgstappen, effecten respectievelijk consequenties van de sanctiemaatregelen gaan zijn.

Marc Padberg en Lisa van Vliet, sectie Handel, Industrie & Logistiek

 

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.