Vergeten handelsverdragen

CETA  en TTIP hebben de gemoederen in 2016 stevig beroerd, maar ‘how about’ de overige handelsverdragen?

Het zal weinigen zijn ontgaan dat de EU zich het afgelopen jaar heeft bezig gehouden met het sluiten van handelsakkoorden tussen de EU en Canada en de Europese Unie en de Verenigde Staten, namelijk CETA en TTIP. CETA is vooral in het nieuws geweest omdat Wallonië (feitelijk een Belgisch gewest) het verdrag weigerde te tekenen en daarmee dreigde de sluiting van een verdrag tegen te houden. Uiteindelijk heeft premier Magnette van Wallonië het verdrag na de nodige aanpassingen toch ondertekend. Bij TTIP ligt het vooral in de VS gecompliceerd. Na de verkiezing van Donald Trump als de volgende president en indachtig diens verwachtte isolationistische wereldbenadering zijn de onderhandelingen stopgezet. De onderhandelingen over deze handelsakkoorden hebben sowieso ontzettend veel emotie opgewekt in Europa vanwege de angst dat de binnenlandse, strikte, normen ter bescherming van milieu en voedsel niet meer gehanteerd mogen worden en dat multinationals een land kunnen aanklagen als het land zijn strikte, maar veilige normen handhaaft. Dat zou per saldo de democratie schaden.

Deze handelsakkoorden beogen een verhoogd niveau van buitenlandse investeringen te bewerkstelligen. Om deze investeringen interessant te maken voor multinationals bieden veel bepalingen uit de handelsakkoorden inderdaad bescherming voor investeerders. Zo geldt dat er geen striktere normen mogen gelden voor bedrijven uit het buitenland ten opzichte van binnenlandse bedrijven. Daarnaast is ook het ISDS (Investor-State Dispute Settlement) geïntroduceerd, in de nieuwe verdragen wordt dit opgevolgd door het ICS (Investment Court System), een systeem van meer geïnstitutionaliseerde geschillenbeslechting.

Velen zijn bang dat de strenge voorwaarden die Europese lidstaten aan voedselveiligheid e.d. stellen, door deze verdragen verleden tijd zijn. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk de chloorkip. In Nederland niet toegestaan en in de Verenigde Staten wel. Krijgen wij in Nederland dan straks ook chloorkippen voorgeschoteld? Volgens minister Ploumen  niet. De partijen bij de verdragen behouden zich een right to regulate voor. Dat recht houdt in dat lidstaten nog steeds vrij zijn om te reguleren wat niet is gedefinieerd in de verdragen. Dit right to regulate is de manier waarop staten hun eigen wetten en wetgevende bevoegdheid kunnen beschermen.[1] Daarnaast is het right to regulate in potentie ook een effectief middel om de macht van ISDS en ICS in te perken. Door zich het right to regulate voor te behouden kunnen staten regels stellen die bijvoorbeeld het milieu en de voedselveiligheid in de lidstaat beschermen, maar daarmee mogelijk wel nadelig zijn voor buitenlandse ondernemingen die in hun ‘thuisland’ aan minder strenge regels gebonden zijn. Het right to regulate  zou er voor moeten zorgen dat lidstaten bevoegd zijn deze regels op te stellen, zonder dat een claim tegen de lidstaten ingediend kan worden. Het ‘schaden van de democratie’ argument boet daarmee aan relevantie in. In hoeverre dit argument gehanteerd zal blijven worden gaan wij in 2017 vanzelf merken.

Want door alle commotie over CETA en TTIP zou men bijna vergeten dat de EU, en daardoor Nederland, over nog veel meer verdragen onderhandelt en zelfs al ratificeert. Als de eerder genoemde handelsakkoorden zoveel commotie veroorzaken, waarom wordt er dan niet vergelijkbaar gereageerd op handelsakkoorden met andere grote(re) economieën? Een verdrag met Japan of Vietnam, waar veel bepalingen in op zijn genomen die vergelijkbaar zijn met de bepalingen in CETA, krijgt weinig tot geen aandacht in het landelijke nieuws. Als wij bang zijn dat de strenge normen uit Europa niet meer gehandhaafd worden door een verdrag met Canada of de Verenigde Staten, waarom wordt er dan niet vergelijkbaar gereageerd op andere bilaterale handelsakkoorden met nota bene veel minder stabiele economieën. De onderhandelingen van de DCFTA (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement) met Syrië zijn om duidelijk redenen stopgezet, maar met Irak worden de handelsbepalingen uit de DCFTA al sinds 2012 toegepast. En over dat land is tenslotte ook het nodige op te merken. Met Japan, de derde economie van de wereld, zijn de onderhandelingen inmiddels in een vergevorderd stadium. Op 16 juli 2016 hebben beide partijen de inzet bekrachtigd om rond deze tijd een overeenkomst te bereiken. Toch is dit akkoord niet of nauwelijks behandeld in het nieuws.

Kort gezegd, CETA en TTIP zijn inderdaad belangrijke handelsakkoorden. Het zijn echter, ondanks de hoge mate van media-aandacht voor beide akkoorden, niet de enige handelsakkoorden waar de EU bij betrokken is. De lijst met handelsakkoorden waar de Europese Unie de onderhandelingen weer beoogt op te pakken, over onderhandelt of al ratificeert, is lang. Onderstaand een overzicht van deze akkoorden. Klik hier voor de voortgangsrapportage van deze handelsakkoorden. Goed om ook eens over die akkoorden verder na te denken, of anderzijds wat minder beducht te zijn en vrijhandel meer te omarmen…

Dit korte discussiestuk is tot stand gekomen met medewerking van Roeanne Talhout, student-stagiaire. 

  1. Overeenkomst inzake handelsfacilitatie met WTO-leden
  2. Milieugoederenakkoord
  3. Uitbreiding van het akkoord inzake handel in informatietechnologie-producten
  4. Verdrag over de handel in diensten (TISA)
  5. Economisch Partnerschap Centraal Afrika
  6. Economisch Partnerschap Westelijk Afrika
  7. Economisch Partnerschap Oostelijk Afrika
  8. Economisch Partnerschap Oostelijk en Zuidelijk Afrika
  9. Economisch Partnerschap Zuidelijk Afrika
  10. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Egypte
  11. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Marokko
  12. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Tunesië
  13. EU- ASEAN regionaal handelsakkoord
  14. EU-China Investment Agreement
  15. EU-Philippines Free Trade Agreement
  16. India-EU Free Trade Agreement
  17. Indonesia-EU Comprehensive Economic Partnership Agreement
  18. Irak (Partnership and Cooperation Agreement)
  19. Japan (EU-Japan Free Trade Agreement)
  20. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Jordanië
  21. Malaysia-EU Free Trade Agreement
  22. EU-Myanmar Investment Protection Agreement
  23. EU-Singapore Free Trade Agreement
  24. Syrië: Euro-Mediterranean Agreement Establishing an Association
  25. EU-Thailand Free Trade Agreement
  26. EU-Vietnam Free Trade Agreement
  27. Andorra, Monaco en San Marino (één of meerdere Associatieakkoorden)
  28. Armenië Framework Agreement
  29. Azerbeidzjan verdieping Partnership and Cooperation Agreement
  30. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Georgië
  31. Kazachstan (Enhanced Partnership and Cooperation Agreement)
  32. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Moldavië
  33. Deep and Comprehensive Free Trade Agreement Oekraïne
  34. Rusland  verdieping Partnership and Cooperation Agreement
  35. Turkije (modernisering EU-Turkije douane-unie)
  36. Canada CETA
  37. EU-Central America Free Trade Agreement
  38. Economisch Partnerschap met de landen in de Cariben
  39. Mexico (Global Agreement: Economic Partnership, Political Coordination and Cooperation Agreement)
  40. Verenigde Staten TTIP
  41. Australië Free Trade Agreement
  42. Economisch Partnerschap met landen in de Stille Oceaan
  43. Nieuw-Zeeland Free Trade Agreement
  44. Chili, modernisering Association Agreement
  45. Colombia/Peru Free Trade Agreement
  46. Ecuador, aansluiting bij Colombia/Peru Free Trade Agreement
  47. Mercosur, Comprehensive Free Trade Agreement als onderdeel van Association Agreement

[1] “The Right to Regulate” in the Trade Agreement between the EU and Canada

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.