Bedrijfsuitje: risico's en aansprakelijkheid van de werkgever

Met de feestdagen voor de deur, volgen de uitnodigingen voor bedrijfsuitjes en kantoorborrels. Voor het ene bedrijf hoort het schenken van alcohol bij een bedrijfsuitje, terwijl dit voor een ander bedrijf 'not done' is. Voor de werkgever is een borrel of uitje echter niet geheel zonder risico’s indien een werknemer tijdens of kort na de borrel/uitje schade lijdt of aan een derde (bijvoorbeeld een andere werknemer) toebrengt.

Een werkgever is verplicht om het werk van haar werknemers zodanig in te richten en maatregelen te treffen en aanwijzingen te verstrekken die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat een werknemer in de uitoefening van zijn werk schade lijdt (art. 7:658 BW). Daarbij is de werkgever aansprakelijk voor de schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werk lijdt, tenzij de werkgever aantoont dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid.

Werknemer lijdt schade

Indien een werknemer schade heeft geleden tijdens of kort na een bedrijfsuitje-/borrel kan de werkgever aansprakelijk zijn voor deze schade indien er sprake is van geleden schade in het kader van de uitoefening van de werkzaamheden. Dit wordt in de rechtspraak ruim uitgelegd. Bij de beoordeling kunnen onder meer de volgende omstandigheden van belang zijn:

  • vindt het bedrijfsuitje/de bedrijfsborrel plaats op de werkplek of op een externe locatie?
  • vindt het bedrijfsuitje/de bedrijfsborrel plaats in werktijd of eigen tijd?
  • is de werknemer verplicht (al dan niet vanuit zijn functie, de zogenaamde morele plicht) aanwezig te zijn bij het bedrijfsuitje/de bedrijfsborrel of is aanwezigheid / deelname vrijwillig?

Afhankelijk van het antwoord op deze vragen, kan eventueel worden aangenomen dat de door de werknemer geleden schade in het kader van de uitoefening van zijn werk is geschied en dus dat de werkgever mogelijk aansprakelijk is voor de door de werknemer geleden schade.

Werknemer veroorzaakt schade

Onder omstandigheden kan de werkgever ook aansprakelijk worden gehouden voor schade veroorzaakt door een werknemer tijdens een bedrijfsuitje-/borrel aan de werkgever en/of een derde, indien er voldoende functionele samenhang is tussen de door de werknemer gemaakte fout en de dienstbetrekking waarin de werknemer tot zijn werkgever stond. Deze schade kan dan voor rekening van werkgever komen op grond van artikel 7:661 BW. Dit artikel regelt dat een werknemer niet aansprakelijk is voor de vergoeding van schade die hij bij de uitvoering van zijn werk toebrengt aan de werkgever of aan een derde jegens wie de werkgever tot vergoeding van die schade is gehouden. Met andere woorden, als de werknemer de schade niet behoeft te vergoeden, blijft de schade voor rekening van de werkgever. De werknemer dient de schade wel zelf te vergoeden (aan de werkgever) indien de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.

Dit artikel zou van toepassing kunnen zijn indien een werknemer op een bedrijfsuitje/-borrel zelf schade veroorzaakt aan (bedrijfseigendommen van) de werkgever of aan een derde. Ook is het indenkbaar dat dit artikel geldt indien een werknemer, nadat hij van een bedrijfsuitje/-borrel naar huis rijdt terwijl hij een te hoog alcoholpromillage in zijn bloed heeft, een verkeersongeval veroorzaakt waardoor de werknemer zelf of een derde schade lijdt.

Functionele samenhang

Ter beantwoording van de vraag of tussen de fout van de werknemer en de dienstbetrekking een zodanige functionele samenhang bestaat dat de werkgever voor de daardoor veroorzaakte schade aansprakelijk is, moeten alle ter zake dienende omstandigheden van het geval in de beoordeling worden betrokken. De volgende omstandigheden kunnen daarbij een rol spelen:

  • betreft het een door de werkgever georganiseerd, gefaciliteerd en betaald bedrijfsuitje/-borrel waarbij enkel werknemers aanwezig waren?
  • kan een dergelijk bedrijfsuitje/-borrel worden geacht mede in het belang te zijn van de samenhorigheid in het bedrijf en de motivatie van de daar werkzame personen?
  • vindt het bedrijfsuitje/-borrel buiten werktijd en/of op andere locatie plaats?
  • in hoeverre en op welke wijze is er toezicht op het gedrag van de werknemers tijdens het bedrijfsuitje/-borrel?
  • in hoeverre had de leidinggevende van de werknemer de schadeveroorzakende gebeurtenis kunnen voorkomen?
  • bestond er voor de betreffende werknemer wel of geen opdracht of morele plicht om aanwezig te zijn bij het bedrijfsuitje/-borrel?

Wanneer er op grond van alle omstandigheden van het geval voldoende functionele samenhang tussen de door de werknemer gemaakte fout en de dienstbetrekking waarin de werknemer tot hun werkgever stond kan worden aangenomen, kan de werkgever aansprakelijk zijn voor de schade. Dat de fout eventueel buiten werktijd is gemaakt en op een andere plaats dan waar de werknemer zijn taak pleegt te verrichten, geen verband houdt met de bedrijfsuitoefening van de werkgever en ook niet wordt gemaakt met gebruikmaking van zaken of bedrijfsmiddelen die aan de werknemer uit hoofde van de vervulling van hun taak ter beschikking is gesteld, hoeft daar niets aan af te doen.

Conclusie

Voor de werkgever bestaat een (soms vergaande) zorgplicht in het geval dat door of namens de werkgever een bedrijfsuitje/-borrel wordt georganiseerd. Deze zorgplicht wordt groter naarmate er meer kans is op schadeveroorzakend gedrag tijdens een bedrijfsuitje/-borrel. Het (laten) deelnemen aan gevaarlijke activiteiten tijdens een bedrijfsuitje/-borrel of het gebruik van alcoholhoudende dranken zijn voorbeelden van omstandigheden die er toe leiden dat de kans op een ongeluk en schade worden vergroot.

Het is verstandig als werkgever bij het plannen van een bedrijfsuitje/-borrel hierbij stil te staan en waar nodig maatregelen te nemen om aansprakelijkheid voor schade zoveel als mogelijk te voorkomen. Daarbij kan onder meer gedacht worden aan de communicatie naar de werknemers toe en het eventueel opstellen van een beleid over de deelname aan een bedrijfsuitje/-borrel. Beleid is met name raadzaam indien een bedrijfsuitje/-borrel op structurele wijze plaatsvindt, bijvoorbeeld de ‘vrijdagmiddagborrel’ ter afsluiting van de werkweek. Daarnaast kan er gedacht worden aan het aanwijzen van een aantal personen die bijvoorbeeld tijdens een bedrijfsuitje/-borrel toezicht houden en werknemers, indien nodig, nader kunnen instrueren c.q. aanspreken op hun gedrag. Tot slot is het niet of slechts beperkt laten schenken van (lichtere) alcoholhoudende dranken het overwegen waard. De feestdagen ingaan met het vooruitzicht van een mogelijke schadelast is natuurlijk voor zowel werkgever als werknemer niet aantrekkelijk.

Wet: art. 7:658, 7:661 BW
Jurisprudentie: HR 9-11-2007, C05/305HR (ECLI:NL:HR:2007:BA7557); HR 17-04-2009, 08/00635 (ECLI:NL:HR:2009:BH1996)

Dit artikel verschijnt ook in Loonzaken Magazine Nr. 08 / 2015

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in en ontvang de laatste nieuwsupdates, artikelen, blogs en evenement notificaties.